Ramy analizy, źródła danych i specyfika PKB Cabo Verde
Zakres czasowy i wybór wskaźników
Analiza obejmuje lata 1980–2025 w przypadku nominalnego produktu krajowego brutto oraz lata 2021–2025 dla realnego PKB per capita w cenach stałych.
Nominalny PKB w bieżących dolarach amerykańskich pozwala prześledzić długookresową zmianę wielkości gospodarki. PKB per capita w cenach stałych ułatwia natomiast ocenę realnej wartości produkcji przypadającej na mieszkańca po wyeliminowaniu wpływu inflacji.
Podstawę analizy stanowią dane Banku Światowego, udostępniane również w serwisie FRED. Wykorzystano dwa wskaźniki: MKTGDPCVA646NWDB, odnoszący się do PKB w bieżących USD, oraz NYGDPPCAPKDCPV, przedstawiający PKB per capita w cenach stałych.
Serie mają częstotliwość roczną i nie są korygowane sezonowo. Ma to znaczenie w przypadku gospodarki Cabo Verde, której aktywność jest silnie związana z sezonowością ruchu turystycznego.
Wartości nominalne, realne i skorygowane o parytet siły nabywczej nie są bezpośrednio porównywalne. Nominalny PKB jest wyrażony w cenach bieżących, realny PKB w cenach stałych wybranego roku bazowego, a PKB według parytetu siły nabywczej w dolarach międzynarodowych.
Należy również odróżniać dane ostateczne od wartości wstępnych, szacunków i prognoz. Dotyczy to zwłaszcza najnowszych obserwacji, które mogą zostać zrewidowane po publikacji pełniejszych danych krajowych.
PKB per capita pokazuje przeciętną wartość produkcji przypadającą na mieszkańca, ale nie odzwierciedla rozkładu dochodów, sytuacji poszczególnych gospodarstw domowych ani skali ubóstwa.
Główne źródła danych
Analiza opiera się na danych i opracowaniach czterech instytucji:
- Bank Światowy – udostępnia dane o nominalnym i realnym PKB, PKB per capita oraz wskaźnikach opartych na parytecie siły nabywczej;
- FRED – publikuje serie Banku Światowego wraz z informacjami o jednostkach, częstotliwości i terminach aktualizacji;
- Międzynarodowy Fundusz Walutowy – przedstawia dane historyczne, szacunki i prognozy w bazie „Perspektywy gospodarki światowej”;
- INE-CV – krajowy urząd statystyczny Cabo Verde, odpowiedzialny za rachunki narodowe i informacje o zmianach metodologicznych.
Według serii MKTGDPCVA646NWDB nominalny PKB Cabo Verde w 2025 roku wyniósł około 3,06 mld USD. Z kolei nominalny PKB per capita osiągnął według Banku Światowego około 5796,5 USD.
Seria nominalnego PKB dostępna w FRED obejmuje lata 1980–2025 i jest wyrażona w bieżących dolarach amerykańskich. Realny PKB per capita prezentowany jest natomiast w stałych dolarach z 2010 roku.
Wartości MFW odnoszące się do przyszłych okresów nie powinny być traktowane jako obserwacje historyczne. Mogą jednak stanowić kontekst dla oceny oczekiwanej dynamiki gospodarki.
Dokumenty INE-CV opisują zmianę roku bazowego rachunków narodowych na 2015 oraz wdrożenie Systemu Rachunków Narodowych 2008. Według INE nominalny PKB w 2015 roku okazał się o 9,6% wyższy od wartości obliczonej na podstawie wcześniejszego roku bazowego 2007.
Metodologia PPP i rola Międzynarodowego Programu Porównań
Parytety siły nabywczej są szacowane w ramach Międzynarodowego Programu Porównań prowadzonego pod auspicjami Banku Światowego. Umożliwiają przeliczenie wartości wyrażonych w walutach krajowych na wspólną jednostkę, czyli dolara międzynarodowego, z uwzględnieniem różnic poziomu cen między gospodarkami.
PPP nie jest rynkowym kursem walutowym. Odzwierciedla relację cen szerokiego koszyka dóbr i usług w poszczególnych krajach. Dzięki temu pozwala bardziej miarodajnie porównywać realną wielkość produkcji i siłę nabywczą dochodów.
Metodologia Międzynarodowego Programu Porównań opiera się na:
- definicjach wydatków końcowych zgodnych z Systemem Rachunków Narodowych,
- wspólnej liście precyzyjnie określonych dóbr i usług,
- danych o cenach, wydatkach, kursach walutowych i liczbie ludności,
- metodach statystycznych, takich jak GEKS i model CPD.
Kraje uczestniczące w kolejnych cyklach programu przekazują dane o przeciętnych cenach detalicznych i wydatkach w roku referencyjnym. Na tej podstawie oblicza się elementarne parytety dla szczegółowych grup wydatków, a następnie agreguje je do poziomu całego PKB.
Dla lat pomiędzy pełnymi cyklami porównań wartości PPP mogą być interpolowane. W przypadku brakujących danych stosuje się również modele statystyczne, dlatego nie każda roczna wartość PPP jest wynikiem bezpośredniego pomiaru cen.
Według danych Banku Światowego przytaczanych w analizach gospodarczych PKB per capita Cabo Verde według PPP wyniósł w 2022 roku około 8716 dolarów międzynarodowych. Wartość ta była wyższa od nominalnego PKB per capita w USD, co wskazuje na większą lokalną siłę nabywczą dochodów, niż wynikałoby z prostego przeliczenia po kursie walutowym.
Krajowe rachunki narodowe i rok bazowy 2015
Rachunki narodowe Cabo Verde są obecnie oparte na Systemie Rachunków Narodowych 2008, a jako rok bazowy przyjęto 2015. Dane wolumenowe są łańcuchowane, co pozwala lepiej odzwierciedlać zmiany struktury gospodarki niż stosowanie stałych wag z jednego roku.
Według INE nominalny PKB Cabo Verde w 2015 roku wyniósł 173,911 mld escudos, czyli około 1,5 mld euro. Był to poziom o 9,6% wyższy od wcześniejszego oszacowania opartego na roku bazowym 2007.
Rewizja nie oznaczała nagłego wzrostu aktywności gospodarczej. Wynikała przede wszystkim z lepszego uwzględnienia usług turystycznych, sektora nieformalnego i nowych źródeł danych.
Urząd statystyczny wdrożył również system ERETES i rozpoczął przeliczanie wcześniejszych danych. Porównywanie wartości sprzed i po zmianie roku bazowego wymaga ostrożności, ponieważ część różnic może wynikać z metodologii, a nie z realnego wzrostu produkcji.
Historyczny poziom PKB Cabo Verde w latach 1980–2025
Nominalny PKB w bieżących dolarach amerykańskich
Najbardziej kompletna seria przedstawia nominalny PKB Cabo Verde w bieżących dolarach amerykańskich. Wartości uwzględniają jednocześnie zmiany wolumenu produkcji, poziomu cen i kursu walutowego.
Dla większej czytelności wartości w tabeli zaokrąglono do pełnych dolarów:
| Rok | PKB w bieżących USD | Źródło |
|---|---|---|
| 1980 | 142 246 815 | FRED/Bank Światowy |
| 1981 | 139 468 209 | FRED/Bank Światowy |
| 1982 | 140 630 679 | FRED/Bank Światowy |
| 1983 | 138 476 176 | FRED/Bank Światowy |
| 1984 | 132 019 039 | FRED/Bank Światowy |
| 1985 | 137 728 205 | FRED/Bank Światowy |
| 1986 | 190 651 168 | FRED/Bank Światowy |
| 1987 | 235 253 065 | FRED/Bank Światowy |
| 1988 | 264 308 140 | FRED/Bank Światowy |
| 1989 | 267 448 571 | FRED/Bank Światowy |
| 1990 | 306 890 963 | FRED/Bank Światowy |
| 1991 | 319 827 059 | FRED/Bank Światowy |
| 1992 | 357 160 985 | FRED/Bank Światowy |
| 1993 | 490 417 390 | FRED/Bank Światowy |
| 1994 | 406 580 652 | FRED/Bank Światowy |
| 1995 | 487 148 994 | FRED/Bank Światowy |
| 1996 | 501 979 270 | FRED/Bank Światowy |
| 1997 | 490 608 658 | FRED/Bank Światowy |
| 1998 | 521 910 561 | FRED/Bank Światowy |
| 1999 | 592 416 703 | FRED/Bank Światowy |
| 2000 | 539 227 278 | FRED/Bank Światowy |
| 2001 | 563 090 490 | FRED/Bank Światowy |
| 2002 | 620 507 387 | FRED/Bank Światowy |
| 2003 | 813 260 469 | FRED/Bank Światowy |
| 2004 | 924 940 012 | FRED/Bank Światowy |
| 2005 | 972 241 677 | FRED/Bank Światowy |
| 2006 | 1 107 571 458 | FRED/Bank Światowy |
| 2007 | 1 649 621 739 | FRED/Bank Światowy |
| 2008 | 1 959 620 648 | FRED/Bank Światowy |
| 2009 | 1 852 334 575 | FRED/Bank Światowy |
| 2010 | 1 824 751 468 | FRED/Bank Światowy |
| 2011 | 2 046 817 987 | FRED/Bank Światowy |
| 2012 | 1 913 081 210 | FRED/Bank Światowy |
| 2013 | 2 028 910 915 | FRED/Bank Światowy |
| 2014 | 2 041 930 125 | FRED/Bank Światowy |
| 2015 | 1 749 857 620 | FRED/Bank Światowy |
| 2016 | 1 849 789 986 | FRED/Bank Światowy |
| 2017 | 1 996 741 540 | FRED/Bank Światowy |
| 2018 | 2 205 099 507 | FRED/Bank Światowy |
| 2019 | 2 252 177 124 | FRED/Bank Światowy |
| 2020 | 1 821 565 614 | FRED/Bank Światowy |
| 2021 | 2 051 842 619 | FRED/Bank Światowy |
| 2022 | 2 247 003 344 | FRED/Bank Światowy |
| 2023 | 2 504 525 538 | FRED/Bank Światowy |
| 2024 | 2 713 721 857 | FRED/Bank Światowy |
| 2025 | 3 056 630 435 | FRED/Bank Światowy |
Nominalny PKB Cabo Verde wzrósł z około 142 mln USD w 1980 roku do około 3,06 mld USD w 2025 roku. Oznacza to ponad dwudziestokrotny wzrost w ciągu 45 lat.
Zmiany tej nie należy jednak utożsamiać z realnym wzrostem gospodarczym. Wartości nominalne obejmują również inflację i wahania kursu walutowego.
Długookresowe trendy nominalnego PKB
W latach 1980–1985 nominalny PKB utrzymywał się w przedziale około 132–142 mln USD. Od 1986 roku rozpoczął się wyraźniejszy wzrost: wartość PKB zwiększyła się z 190,7 mln USD w 1986 roku do 267,4 mln USD w 1989 roku.
Na początku lat 90. gospodarka kontynuowała ekspansję. Nominalny PKB wzrósł z około 306,9 mln USD w 1990 roku do 490,4 mln USD w 1993 roku. Spadek do 406,6 mln USD w 1994 roku mógł wynikać zarówno z sytuacji gospodarczej, jak i z wahań kursu walutowego oraz stosowanej wówczas metodologii rachunków narodowych.
Na początku XXI wieku tempo wzrostu przyspieszyło. PKB zwiększył się z około 620,5 mln USD w 2002 roku do 1,65 mld USD w 2007 roku. Sprzyjały temu rozwój turystyki, napływ inwestycji zagranicznych oraz rozbudowa infrastruktury, transportu i budownictwa.
Światowy kryzys finansowy osłabił dynamikę. Po osiągnięciu 1,96 mld USD w 2008 roku nominalny PKB spadł do 1,85 mld USD w 2009 roku i 1,82 mld USD w 2010 roku. W kolejnych latach jego wartość pozostawała zmienna, osiągając około 2,04 mld USD w 2014 roku.
Spadek do 1,75 mld USD w 2015 roku nie jest sprzeczny z rewizją krajowych rachunków narodowych przeprowadzoną przez INE. Dane międzynarodowe są wyrażone w dolarach amerykańskich i pozostają podatne na wahania kursowe. Korekta INE dotyczyła natomiast wartości obliczonej w walucie krajowej względem poprzedniego systemu bazowego.
Pandemia COVID-19 doprowadziła w 2020 roku do spadku nominalnego PKB do około 1,82 mld USD. Główną przyczyną było załamanie aktywności turystycznej.
W latach 2021–2025 nastąpiła intensywna odbudowa. PKB wzrósł do 2,05 mld USD w 2021 roku, 2,25 mld USD w 2022 roku, 2,50 mld USD w 2023 roku, 2,71 mld USD w 2024 roku i 3,06 mld USD w 2025 roku.
Wzrost nominalny a wzrost realny
Nominalny PKB w bieżących USD odzwierciedla jednocześnie zmiany produkcji, cen i kursu walutowego. Escudo kabowerdyjskie było powiązane najpierw z escudo portugalskim, a następnie z euro, dlatego wahania kursu EUR/USD wpływały na dolarową wartość gospodarki.
Do oceny rzeczywistego wzrostu gospodarczego należy wykorzystywać PKB w cenach stałych albo wskaźniki realnej dynamiki PKB. Konieczne jest przy tym sprawdzenie roku bazowego oraz sposobu deflacji danych.
Realny PKB per capita w latach 2021–2025
PKB per capita w stałych cenach z 2010 roku
Seria NYGDPPCAPKDCPV przedstawia PKB per capita w stałych dolarach amerykańskich z 2010 roku. Wyeliminowanie wpływu zmian cen pozwala porównywać realny poziom produkcji przypadającej na mieszkańca w kolejnych latach.
Wartości dla lat 2021–2025 przedstawiają się następująco:
| Rok | PKB per capita w stałych USD z 2010 roku | Źródło |
|---|---|---|
| 2021 | 3471,66 | FRED/Bank Światowy |
| 2022 | 3997,77 | FRED/Bank Światowy |
| 2023 | 4168,68 | FRED/Bank Światowy |
| 2024 | 4438,39 | FRED/Bank Światowy |
| 2025 | 4695,96 | FRED/Bank Światowy |
Realny PKB per capita wzrósł z około 3472 USD w 2021 roku do około 4696 USD w 2025 roku, czyli o około 35%. Tak wysoka dynamika była związana przede wszystkim z odbudową turystyki i aktywności inwestycyjnej po pandemii.
Dynamika realnego PKB per capita
Roczną zmianę można obliczyć według wzoru:
g(t) = [Y(t) − Y(t−1)] / Y(t−1)
W tym wzorze Y(t) oznacza PKB per capita w stałych cenach w danym roku. Wyniki dla analizowanego okresu są następujące:
- 2021–2022 – wzrost z 3471,7 USD do 3997,8 USD, czyli o około 15,1%;
- 2022–2023 – wzrost do 4168,7 USD, czyli o około 4,3%;
- 2023–2024 – wzrost do 4438,4 USD, czyli o około 6,5%;
- 2024–2025 – wzrost do 4696,0 USD, czyli o około 5,8%.
Najsilniejszy wzrost nastąpił w pierwszej fazie odbudowy po pandemii. W kolejnych latach tempo ustabilizowało się na poziomie około 4–7% rocznie.
Różnica między dynamiką PKB ogółem a PKB per capita może wynikać ze zmian liczby ludności oraz odmiennej metodologii poszczególnych serii.
Związek realnego PKB per capita ze strukturą gospodarki
Nominalny PKB wzrósł z 1,82 mld USD w 2020 roku do 3,06 mld USD w 2025 roku, czyli o ponad 68%. W tym samym czasie realny PKB per capita zwiększył się między 2021 a 2025 rokiem o około 35%.
Różnica wynika przede wszystkim z inflacji, zmian kursu walutowego oraz odmiennego zakresu czasowego porównywanych wskaźników.
Najważniejszym źródłem wzrostu była odbudowa turystyki, widoczna we wzroście liczby odwiedzających, wykorzystania bazy hotelowej i popytu na transport, gastronomię oraz usługi rekreacyjne. Istotną rolę odegrało również budownictwo, w tym inwestycje w infrastrukturę turystyczną, mieszkaniową i transportową.
Wzrost oparty głównie na turystyce i budownictwie pozostaje podatny na szoki zewnętrzne. Do najważniejszych zagrożeń należą kryzysy zdrowotne, wahania globalnego popytu na podróże, katastrofy naturalne oraz zmiany warunków finansowania inwestycji.
PKB per capita w ujęciu nominalnym i według PPP
Nominalny PKB per capita i jego interpretacja
Nominalny PKB per capita przedstawia przeciętną wartość produkcji przypadającą na mieszkańca, wyrażoną w bieżących dolarach amerykańskich. Według Banku Światowego w 2025 roku wskaźnik ten wyniósł około 5796,5 USD.
Wskaźnik jest użyteczny przy porównywaniu nominalnych wielkości gospodarczych i ocenie zdolności do obsługi zobowiązań w walutach obcych. Nie uwzględnia jednak różnic cen między krajami. Dwie gospodarki o identycznym PKB per capita w USD mogą zatem zapewniać mieszkańcom odmienną siłę nabywczą.
PKB per capita jest wartością średnią. Nie pokazuje, jaka część dochodu trafia do gospodarstw domowych, a jaka pozostaje w przedsiębiorstwach, sektorze publicznym lub jest transferowana za granicę.
Ma to szczególne znaczenie w Cabo Verde ze względu na dużą rolę turystyki, kapitału zagranicznego i przekazów pieniężnych od diaspory.
PKB per capita według PPP i porównania międzynarodowe
PKB per capita według parytetu siły nabywczej jest wyrażony w dolarach międzynarodowych. Uwzględnia różnice poziomu cen, dlatego lepiej nadaje się do porównywania realnej siły nabywczej dochodów między krajami.
W 2022 roku PKB per capita Cabo Verde według PPP wyniósł około 8716 dolarów międzynarodowych. Wyższa wartość w porównaniu z nominalnym PKB per capita oznacza, że dochody uzyskiwane w Cabo Verde mają większą lokalną siłę nabywczą, niż sugerowałoby ich przeliczenie po kursie rynkowym.
Wartość ta plasuje Cabo Verde relatywnie wysoko na tle wielu państw afrykańskich, ale nadal wyraźnie poniżej przeciętnego poziomu krajów OECD.
Nie oznacza to, że wszystkie grupy społeczne dysponują podobną siłą nabywczą. PPP per capita pozostaje wartością średnią i nie uwzględnia nierówności dochodowych.
PKB w cenach stałych a PPP
Realny PKB per capita w stałych USD służy przede wszystkim do badania zmian zachodzących w czasie. PKB per capita według PPP lepiej nadaje się natomiast do porównywania poziomu życia między krajami.
Najważniejsze różnice między wskaźnikami są następujące:
- Nominalny PKB per capita – pokazuje wartość produkcji przypadającą na mieszkańca, przeliczoną po bieżącym kursie walutowym;
- Realny PKB per capita – pokazuje zmianę wartości produkcji na mieszkańca po wyeliminowaniu wpływu inflacji;
- PKB per capita według PPP – uwzględnia różnice poziomu cen między krajami.
Pełna ocena sytuacji gospodarczej wymaga łącznego wykorzystania wszystkich trzech wskaźników. Każdy z nich odpowiada na inne pytanie i ma odmienne zastosowanie analityczne.
PPP, poziom cen i międzynarodowa pozycja Cabo Verde
Metody GEKS, CPD i interpolacja PPP
Metoda GEKS przekształca dwustronne relacje cen między parami krajów w spójny system wielostronny. Zapewnia przechodniość porównań, dzięki czemu relacja cen między dwoma krajami pozostaje zgodna z relacjami wyznaczonymi za pośrednictwem pozostałych gospodarek.
Model CPD jest metodą regresyjną, w której ceny produktów objaśnia się za pomocą zmiennych odnoszących się do krajów i produktów. Pozwala to oszacować parytety bez uzależniania wyników od wyboru jednego kraju bazowego.
Na najniższym poziomie agregacji parytety oblicza się dla szczegółowych grup produktów. Następnie łączy się je z wagami wydatków pochodzącymi z rachunków narodowych, aby wyznaczyć PPP dla konsumpcji, inwestycji i całego PKB.
W latach pomiędzy pełnymi cyklami Międzynarodowego Programu Porównań wartości są interpolowane z wykorzystaniem danych o cenach i deflatorów. Dla państw nieuczestniczących w danym cyklu mogą być stosowane imputacje oparte na modelach statystycznych.
Roczne szeregi PPP mogą więc łączyć wyniki bezpośrednich obserwacji z wartościami interpolowanymi lub modelowymi.
Pozycja Cabo Verde w regionie afrykańskim
PKB per capita według PPP na poziomie około 8716 dolarów międzynarodowych w 2022 roku wskazuje, że Cabo Verde należy do relatywnie zamożniejszych gospodarek afrykańskich w przeliczeniu na mieszkańca.
Na wynik wpływa struktura gospodarki wyspiarskiej. Ceny hoteli, restauracji i części usług turystycznych mogą być stosunkowo wysokie, podczas gdy inne lokalne dobra i usługi pozostają tańsze niż w krajach rozwiniętych.
PPP uwzględnia tę złożoną strukturę cen lepiej niż rynkowy kurs walutowy.
Ograniczenia PPP jako miary dobrobytu
Parytet siły nabywczej ma kilka istotnych ograniczeń:
- Reprezentatywność koszyka – przeciętny koszyk dóbr i usług może nie odpowiadać strukturze wydatków gospodarstw o niskich dochodach;
- Dostępność danych – część cen może być szacowana lub imputowana ze względu na ograniczone zasoby statystyczne;
- Wrażliwość metodologiczna – wyniki zależą od sposobu agregacji, wag wydatków i wybranych procedur statystycznych;
- Brak informacji o nierównościach – PPP per capita nie pokazuje rozkładu dochodów ani sytuacji poszczególnych grup społecznych.
W Cabo Verde znaczenie tych ograniczeń zwiększają różnice warunków życia między wyspami, udział sektora nieformalnego oraz duża rola przekazów pieniężnych od diaspory.
Przełomy metodologiczne, rewizje danych i ograniczenia PKB
Znaczenie roku bazowego 2015
Zmiana roku bazowego na 2015 i wdrożenie Systemu Rachunków Narodowych 2008 należą do najważniejszych zmian w statystyce gospodarczej Cabo Verde.
Nowa metodologia lepiej uwzględniła rozwój turystyki, zmiany konsumpcji, sektor nieformalny oraz informacje pochodzące ze spisów i badań gospodarstw domowych.
W rezultacie nominalny PKB za 2015 rok został podwyższony o 9,6% względem wartości wynikającej ze starszego systemu. Konieczne stało się również przeliczenie danych za lata 2007–2014.
Część zmian historycznego poziomu PKB może wynikać z ulepszenia metod pomiaru, a nie z faktycznego wzrostu aktywności gospodarczej. Szczególnej ostrożności wymagają serie realne o różnych latach bazowych.
Dane obserwowane, wstępne i szacunkowe
Dane o PKB mogą mieć charakter ostateczny, wstępny, szacunkowy lub prognostyczny. Najnowsze wartości Banku Światowego bywają oparte na niepełnych danych krajowych i mogą zostać później zrewidowane.
Międzynarodowy Fundusz Walutowy publikuje zarówno dane historyczne, jak i projekcje. Wartości dotyczące przyszłych okresów nie są obserwacjami i nie powinny być bezpośrednio łączone z zamkniętymi szeregami historycznymi.
Różnice między danymi Banku Światowego, MFW i INE-CV nie muszą oznaczać błędu. Mogą wynikać z daty aktualizacji, statusu danych, zastosowanego kursu walutowego, roku bazowego lub odmiennej metodologii.
PKB jako miara dobrobytu
PKB mierzy wartość dodaną wytworzoną w gospodarce, ale nie obejmuje wszystkich wymiarów dobrobytu. Nie dostarcza bezpośrednich informacji o:
- rozkładzie dochodów i nierównościach,
- poziomie ubóstwa,
- jakości opieki zdrowotnej i edukacji,
- warunkach pracy i bezpieczeństwie ekonomicznym,
- wartości pracy nieodpłatnej,
- kosztach środowiskowych wzrostu gospodarczego.
W gospodarce turystycznej wysoki PKB nie musi oznaczać proporcjonalnego wzrostu dochodów mieszkańców. Część zysków może trafiać do zagranicznych właścicieli hoteli, inwestorów i operatorów turystycznych.
PKB per capita nie pokazuje również, jaka część społeczeństwa rzeczywiście korzysta ze wzrostu gospodarczego.
Istotnym wyzwaniem pozostaje pomiar sektora nieformalnego. Wdrożenie SCN 2008 i systemu ERETES poprawiło jakość danych, ale rewizja PKB o 9,6% pokazała, że wcześniejsze rachunki mogły nie obejmować całej aktywności gospodarczej.
PKB nie odejmuje także degradacji środowiska. W przypadku państwa wyspiarskiego intensywny rozwój turystyki może zwiększać presję na zasoby wodne, plaże i ekosystemy morskie.
Jednocześnie wydatki na usuwanie szkód mogą podnosić PKB, mimo że nie oznaczają poprawy jakości życia.
PKB w polityce gospodarczej i społecznej
Pomimo ograniczeń PKB pozostaje podstawowym wskaźnikiem stosowanym w ocenie reform, inwestycji, sytuacji fiskalnej i zdolności do obsługi długu. Tempo wzrostu wpływa również na klasyfikację dochodową kraju i warunki współpracy z instytucjami międzynarodowymi.
Wzrost napędzany turystyką i budownictwem może zwiększać dochody publiczne oraz możliwości finansowania infrastruktury i usług społecznych. Jednocześnie wysoki dług publiczny, zależność od importu i podatność na zewnętrzne kryzysy ograniczają trwałość takiego modelu.
Ocena dobrobytu mieszkańców Cabo Verde powinna łączyć dane o PKB ze wskaźnikami ubóstwa, nierówności, zdrowia, edukacji, zatrudnienia, zabezpieczenia społecznego i stanu środowiska.