W ciągu kilku dekad Filipiny przekształciły się z relatywnie małego i niestabilnego rynku wschodzącego w jedną z bardziej dynamicznych gospodarek Azji Wschodniej i Pacyfiku. Według Banku Światowego nominalny produkt krajowy brutto (PKB) kraju wzrósł z około 7,5 mld USD w 1960 r. do około 437,1 mld USD w 2023 r.
Oznacza to ponad pięćdziesięciokrotny wzrost wartości wyrażonej w cenach bieżących. Długoterminowy trend przerywały jednak wyraźne załamania związane z kryzysem zadłużeniowym, azjatyckim kryzysem finansowym oraz pandemią COVID-19.
Wzrost odnotowano również w przeliczeniu na mieszkańca — zarówno w ujęciu nominalnym, jak i według parytetu siły nabywczej (PPP). Od początku XXI w. poprawa była znacznie szybsza niż podczas „straconej dekady” lat osiemdziesiątych.
Nie oznacza to jednak, że realny dobrobyt mieszkańców zwiększał się równie szybko jak nominalna wartość gospodarki. Nominalny PKB, realny PKB i PKB według PPP opisują różne aspekty gospodarki, dlatego nie należy traktować ich zamiennie.
W 2022 r. PKB Filipin według PPP wynosił około 1,17 bln dolarów międzynarodowych, co dawało krajowi 29. miejsce na świecie. Znaczna różnica między wartością według PPP a PKB wyrażonym w bieżących dolarach USA wynika przede wszystkim z niższego poziomu cen wielu dóbr i usług na Filipinach.
PKB pozostaje podstawową miarą aktywności gospodarczej, ale nie pokazuje podziału dochodów, jakości usług publicznych, degradacji środowiska ani szeroko rozumianej jakości życia.
Zakres czasowy i podstawowe definicje
Dostępność i porównywalność danych
Najszersze publicznie dostępne szeregi dotyczące PKB Filipin publikuje Bank Światowy w bazie World Development Indicators (WDI). Dane nominalne w bieżących dolarach USA sięgają 1960 r. i są również udostępniane w bazie Federal Reserve Economic Data (FRED). Informacje o rachunkach narodowych pochodzą natomiast przede wszystkim z Philippine Statistics Authority (PSA), czyli filipińskiego urzędu statystycznego.
W analizie długookresowej należy odróżniać dane obserwowane, oparte na oficjalnych rachunkach narodowych, od szacunków organizacji międzynarodowych. Bank Światowy korzysta z danych krajowych urzędów statystycznych i banków centralnych, ale w określonych przypadkach uzupełnia luki własnymi estymacjami. Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) publikuje natomiast zarówno dane historyczne, jak i prognozy.
Porównania historyczne powinny opierać się na spójnych i zrewidowanych szeregach. Nie należy łączyć danych wykorzystujących różne lata bazowe lub odmienne definicje.
Nominalny i realny PKB
Produkt krajowy brutto mierzy wartość finalnych dóbr i usług wytworzonych na terytorium danego kraju w określonym czasie. Może być obliczany metodą produkcyjną, dochodową lub wydatkową.
W ujęciu wydatkowym PKB obejmuje następujące elementy:
- konsumpcję gospodarstw domowych,
- inwestycje,
- wydatki publiczne,
- eksport netto, czyli eksport pomniejszony o import.
Nominalny PKB, nazywany również PKB w cenach bieżących, przedstawia wartość produkcji przy poziomie cen obowiązującym w danym roku. Jego wzrost może wynikać zarówno ze zwiększenia wolumenu produkcji, jak i z inflacji. Jeżeli wartość jest dodatkowo przeliczana na dolary USA, wpływ na wynik mają także zmiany kursu walutowego.
Realny PKB oblicza się w cenach stałych wybranego roku bazowego. Pozwala to ograniczyć wpływ inflacji i lepiej uchwycić zmianę faktycznej wielkości produkcji. Roczna dynamika realnego PKB jest zatem bardziej użyteczna przy ocenie wzrostu gospodarczego niż zmiana nominalnej wartości wyrażonej w dolarach.
PKB według parytetu siły nabywczej
Parytet siły nabywczej określa kurs przeliczeniowy, przy którym za daną kwotę można kupić porównywalny koszyk dóbr i usług w różnych krajach. Wartości obliczane według PPP wyraża się w dolarach międzynarodowych.
Jeden dolar międzynarodowy ma względem PKB taką samą siłę nabywczą, jaką dolar amerykański ma w Stanach Zjednoczonych.
Ujęcie PPP uwzględnia różnice w cenach usług lokalnych oraz innych dóbr, które nie są przedmiotem handlu międzynarodowego. Są one zazwyczaj tańsze w państwach o niższych dochodach. Z tego względu PKB Filipin według PPP jest znacznie wyższy niż PKB przeliczony na dolary po kursie rynkowym.
PKB per capita
PKB per capita oblicza się przez podzielenie całkowitego PKB przez liczbę ludności. Wskaźnik pokazuje średnią wartość produkcji przypadającą na mieszkańca, ale nie informuje, jak dochody są rozłożone między gospodarstwa domowe.
Według danych WDI PKB per capita Filipin według PPP wzrósł z około 2608 dolarów międzynarodowych w 1990 r. do 3366 w 2000 r., 7383 w 2016 r. i 8924 w 2019 r. W 2020 r. spadł do 8238, po czym zwiększył się do 8858 w 2021 r., 10 130 w 2022 r. oraz 10 995 dolarów międzynarodowych w 2023 r.
Spadek w 2020 r. odzwierciedla skutki pandemii COVID-19, natomiast późniejsze wartości wskazują na odbudowę aktywności gospodarczej.
PKB per capita jest użytecznym wskaźnikiem poziomu rozwoju, lecz nie stanowi pełnej miary standardu życia. Nie pokazuje nierówności dochodowych, jakości środowiska, bezpieczeństwa, zdrowia, czasu wolnego ani wartości nieodpłatnej pracy domowej i opiekuńczej.
Źródła danych i metodologia rachunków narodowych
Philippine Statistics Authority
Philippine Statistics Authority jest główną instytucją odpowiedzialną za opracowywanie oficjalnych statystyk gospodarczych Filipin. Urząd publikuje roczne i kwartalne rachunki narodowe obejmujące PKB, dochód narodowy oraz powiązane agregaty.
PKB jest obliczany zarówno metodą produkcyjną, jak i wydatkową, co umożliwia kontrolowanie spójności wyników. Dane źródłowe pochodzą między innymi z badań przedsiębiorstw, statystyk handlu zagranicznego, informacji budżetowych sektora publicznego oraz rachunków finansowych.
Dane są opracowywane zgodnie z międzynarodowym Systemem Rachunków Narodowych z 2008 r. Bangko Sentral ng Pilipinas, czyli bank centralny Filipin, publikuje dodatkowo wybrane wskaźniki sektora realnego i finansowego.
W 2020 r. PSA opublikował rachunki narodowe przeliczone według roku bazowego 2018. Zmiana objęła zastosowanie nowszych klasyfikacji, uwzględnienie nowych rodzajów działalności oraz aktualizację wag poszczególnych sektorów.
Zmiana roku bazowego może wpłynąć na poziom i strukturę PKB, dlatego porównania powinny wykorzystywać szeregi przeliczone według jednej metodologii.
Bank Światowy i program porównań międzynarodowych
Bank Światowy publikuje porównywalne międzynarodowo dane dotyczące nominalnego i realnego PKB, PKB per capita oraz wartości według PPP. Informacje te są dostępne w bazie World Development Indicators.
Szacunki parytetu siły nabywczej powstają w ramach International Comparison Program, czyli programu porównań międzynarodowych. Obliczanie PPP wymaga zestawienia cen wielu kategorii dóbr i usług w poszczególnych państwach.
Pełne badania cen nie są prowadzone każdego roku. Wartości pomiędzy kolejnymi rundami programu są więc częściowo interpolowane lub szacowane. Zwiększa to niepewność danych, szczególnie w długich szeregach historycznych.
Międzynarodowy Fundusz Walutowy
MFW udostępnia dane dotyczące PKB w bazie World Economic Outlook. Obejmują one nominalny PKB, realną dynamikę gospodarki oraz wskaźniki przeliczone na mieszkańca.
Część informacji, zwłaszcza dotyczących okresów, za które nie opublikowano jeszcze kompletnych rachunków krajowych, ma charakter szacunkowy. Dane historyczne i prognozy MFW powinny być wyraźnie rozdzielane.
Prognozy są użyteczne przy analizie scenariuszy gospodarczych, ale nie mogą być traktowane jak obserwacje statystyczne ani bezpośrednio łączone z zamkniętymi szeregami historycznymi.
Historyczna ścieżka nominalnego PKB Filipin
PKB w bieżących dolarach USA
Poniższe wartości przedstawiają nominalny PKB Filipin wyrażony w miliardach dolarów USA. Dane za lata 1960–2004 pokazują długookresową ścieżkę gospodarki, natomiast wartości z lat 2019–2023 obrazują jej współczesną skalę. Kwoty zaokrąglono do jednego miejsca po przecinku:
| Rok | PKB w cenach bieżących (mld USD) |
|---|---|
| 1960 | 7,5 |
| 1961 | 8,2 |
| 1962 | 5,0 |
| 1963 | 5,5 |
| 1964 | 6,0 |
| 1965 | 6,5 |
| 1966 | 7,2 |
| 1967 | 7,7 |
| 1968 | 8,6 |
| 1969 | 9,6 |
| 1970 | 7,6 |
| 1971 | 8,4 |
| 1972 | 9,1 |
| 1973 | 11,4 |
| 1974 | 15,6 |
| 1975 | 16,9 |
| 1976 | 19,4 |
| 1977 | 22,3 |
| 1978 | 25,8 |
| 1979 | 31,2 |
| 1980 | 36,8 |
| 1981 | 40,5 |
| 1982 | 42,2 |
| 1983 | 37,8 |
| 1984 | 35,7 |
| 1985 | 35,0 |
| 1986 | 34,0 |
| 1987 | 37,8 |
| 1988 | 43,2 |
| 1989 | 48,5 |
| 1990 | 50,5 |
| 1991 | 51,8 |
| 1992 | 60,4 |
| 1993 | 62,0 |
| 1994 | 73,2 |
| 1995 | 84,6 |
| 1996 | 94,6 |
| 1997 | 94,1 |
| 1998 | 74,5 |
| 1999 | 85,6 |
| 2000 | 83,7 |
| 2001 | 78,9 |
| 2002 | 84,3 |
| 2003 | 87,0 |
| 2004 | 95,0 |
| 2019 | 376,8 |
| 2020 | 361,8 |
| 2021 | 394,1 |
| 2022 | 404,4 |
| 2023 | 437,1 |
Dynamika nominalnego PKB
Między 1960 a 2004 r. nominalny PKB Filipin zwiększył się z około 7,5 mld do 95 mld USD. Wzrost nie był jednak równomierny. Okresy przyspieszenia przeplatały się ze stagnacją i spadkami wynikającymi z recesji, zmian kursu peso oraz wahań inflacji.
W latach sześćdziesiątych PKB wzrósł z 7,5 mld USD w 1960 r. do 9,6 mld USD w 1969 r. Spadek widoczny w 1962 r. może odzwierciedlać zarówno zmianę kursu walutowego, jak i niedoskonałość wcześniejszych danych statystycznych.
W latach siedemdziesiątych nastąpiło wyraźne przyspieszenie. Nominalny PKB zwiększył się z 7,6 mld USD w 1970 r. do 31,2 mld USD w 1979 r. Znaczna część tego wzrostu przypadła jednak na okres wysokiej globalnej inflacji.
Wzrost PKB w cenach bieżących odzwierciedla jednocześnie zmiany wolumenu produkcji, poziomu cen i kursu walutowego. Zmiany wartości nominalnej nie można więc utożsamiać z równie szybkim zwiększeniem realnej produkcji.
Na początku lat osiemdziesiątych PKB osiągnął 42,2 mld USD, po czym spadł do 37,8 mld USD w 1983 r., 35,7 mld USD w 1984 r. i 34 mld USD w 1986 r. Był to rezultat kryzysu zadłużeniowego, głębokiej recesji oraz osłabienia peso.
W latach 1984–1985 realny PKB zmniejszył się łącznie o około 11%, a średni realny dochód per capita w całej dekadzie spadał.
Od końca lat osiemdziesiątych gospodarka zaczęła się odbudowywać. Nominalny PKB wzrósł z 37,8 mld USD w 1987 r. do 94,6 mld USD w 1996 r. Tendencję tę przerwał azjatycki kryzys finansowy. W 1998 r. wartość PKB w dolarach spadła do 74,5 mld USD, do czego w dużym stopniu przyczyniła się deprecjacja peso.
W latach 1999–2004 nastąpiła stopniowa odbudowa. PKB wzrósł do 95 mld USD w 2004 r., chociaż po drodze odnotowano spadki w latach 2000–2001. Były one związane między innymi z globalnym spowolnieniem i wewnętrzną niestabilnością polityczną.
Dane za lata 2019–2023 pokazują zmianę skali gospodarki. Nominalny PKB wynosił 376,8 mld USD w 2019 r., spadł do 361,8 mld USD w 2020 r., a następnie wzrósł do 437,1 mld USD w 2023 r.
Spadek w 2020 r. odzwierciedlał gospodarcze skutki pandemii COVID-19, natomiast kolejne lata przyniosły odbudowę aktywności.
Ograniczenia nominalnego PKB
Nominalny PKB wyrażony w dolarach jest użyteczny przy ocenie rynkowej skali gospodarki, zdolności do obsługi zobowiązań zagranicznych oraz udziału w handlu międzynarodowym. Ma jednak kilka istotnych ograniczeń:
- Wpływ cen – nominalny PKB łączy zmiany produkcji ze zmianami cen, dlatego w warunkach wysokiej inflacji może szybko rosnąć mimo niewielkiego wzrostu realnej produkcji;
- Wpływ kursu walutowego – osłabienie peso może obniżyć wartość PKB w dolarach nawet wtedy, gdy produkcja wyrażona w walucie krajowej rośnie;
- Brak korekty o różnice cenowe – kurs rynkowy nie uwzględnia tego, że ta sama kwota może mieć różną siłę nabywczą w poszczególnych krajach.
Dobrym przykładem jest azjatycki kryzys finansowy. PKB Filipin wyrażony w dolarach zmniejszył się z 94,1 mld USD w 1997 r. do 74,5 mld USD w 1998 r. Tak głęboka zmiana nie wynikała wyłącznie ze spadku produkcji, lecz także z gwałtownej deprecjacji peso.
Ta sama kwota w dolarach może zapewniać znacznie większą siłę nabywczą na Filipinach niż w Stanach Zjednoczonych lub Europie Zachodniej. Dlatego przy porównywaniu poziomu życia bardziej użyteczne jest ujęcie według parytetu siły nabywczej.
Realny wzrost i dochód na mieszkańca
Od „straconej dekady” do przyspieszenia
Realny PKB pozwala oddzielić wzrost produkcji od inflacji. W przypadku Filipin długookresowa ścieżka realnego wzrostu była znacznie mniej dynamiczna, niż sugerowałby wzrost nominalnych wartości w dolarach.
Lata osiemdziesiąte określa się jako „straconą dekadę”. Średni roczny realny dochód per capita spadał wówczas o około 0,8%. Kryzys zadłużeniowy, ograniczenie dostępu do finansowania zagranicznego, restrykcyjna polityka stabilizacyjna i niestabilność polityczna doprowadziły do głębokiego osłabienia aktywności gospodarczej.
W latach dziewięćdziesiątych realny dochód per capita rósł średnio o około 0,58% rocznie. Była to poprawa w porównaniu z wcześniejszą dekadą, lecz tempo pozostawało niskie na tle innych państw Azji Południowo-Wschodniej. Wzrost ograniczały szybki przyrost ludności, niedostateczne inwestycje oraz azjatycki kryzys finansowy.
Wyraźniejsze przyspieszenie nastąpiło w latach 2001–2010, kiedy średni roczny wzrost realnego dochodu per capita osiągnął około 2,52%. Sprzyjały temu stabilniejsza polityka makroekonomiczna, liberalizacja części sektorów, rozwój usług oraz większy napływ inwestycji.
Po 2010 r. Filipiny należały do szybciej rozwijających się gospodarek regionu. Wzrost wspierały konsumpcja krajowa, przekazy pieniężne od pracowników za granicą, rozwój usług dla biznesu, urbanizacja i poprawa zarządzania makroekonomicznego.
Pandemia przerwała tę tendencję w 2020 r., jednak w kolejnych latach aktywność gospodarcza zaczęła się odbudowywać.
Ewolucja PKB per capita według PPP
Wzrost PKB per capita według PPP pokazuje długookresową poprawę przeciętnej siły nabywczej mieszkańców. Wskaźnik zwiększył się z 2608 dolarów międzynarodowych w 1990 r. do 3366 w 2000 r. Oznaczało to wzrost o około 29% w ciągu dekady.
W 2016 r. wartość osiągnęła 7383 dolary międzynarodowe, a w 2019 r. 8924. W 2020 r. spadła do 8238, po czym wzrosła do 8858 w 2021 r., 10 130 w 2022 r. oraz 10 995 w 2023 r.
Między 1990 a 2023 r. PKB per capita Filipin według PPP zwiększył się ponad czterokrotnie.
Wzrost ten wskazuje na realną poprawę poziomu dochodów, ale nie oznacza pełnego zniwelowania luki rozwojowej wobec państw wysoko rozwiniętych. PKB per capita Filipin pozostaje znacznie niższy niż w większości krajów OECD, choć różnica jest mniejsza w ujęciu PPP niż przy zastosowaniu rynkowych kursów walutowych.
Związek z ubóstwem i nierównościami
Wzrost PKB per capita sprzyjał ograniczeniu ubóstwa, ale korzyści nie były rozłożone równomiernie. Według Banku Światowego stopa ubóstwa mierzona według krajowej linii ubóstwa spadła z 16,7% w 2018 r. do 15,5% w 2023 r. Poprawa była widoczna mimo przejściowego pogorszenia sytuacji podczas pandemii.
Wzrost średniego dochodu nie oznacza automatycznie proporcjonalnego zwiększenia dochodów wszystkich mieszkańców. PKB per capita nie pokazuje, jaka część dochodu trafia do najuboższych gospodarstw domowych, a jaka do osób o najwyższych dochodach. Nie uwzględnia również różnic regionalnych.
Na Filipinach występują znaczne dysproporcje między obszarami metropolitalnymi, takimi jak Metro Manila i Cebu, a regionami wiejskimi oraz wyspiarskimi. Nowoczesne sektory usług koncentrują się w największych miastach, dlatego wzrost gospodarczy może przynosić większe korzyści mieszkańcom rozwiniętych ośrodków niż społecznościom peryferyjnym.
PKB według PPP i pozycja Filipin na świecie
Relacja między PPP a PKB nominalnym
W 2022 r. PKB Filipin według PPP wynosił około 1,171 bln dolarów międzynarodowych. W tym samym roku nominalny PKB wyrażony w bieżących dolarach USA osiągnął około 404,4 mld USD. Wartość według PPP była więc niemal trzykrotnie wyższa.
Różnica wynika przede wszystkim z relatywnie niskich cen usług lokalnych, pracy i części dóbr konsumpcyjnych. Ujęcie PPP lepiej odzwierciedla ilość dóbr i usług, które można kupić za dochody osiągane w kraju.
Nie oznacza to jednak, że Filipiny dysponują taką samą zdolnością nabywczą na rynkach międzynarodowych. Import, obsługa długu zagranicznego i inwestycje poza krajem są rozliczane według kursów rynkowych.
PKB według PPP jest najbardziej użyteczny przy porównywaniu realnej wielkości gospodarek i materialnego poziomu życia. Nominalny PKB lepiej odzwierciedla natomiast ich znaczenie w międzynarodowych przepływach finansowych.
Zalety i ograniczenia PPP
Kursy PPP są zazwyczaj stabilniejsze niż kursy rynkowe, dlatego ograniczają wpływ krótkookresowych wahań walutowych. Uwzględniają również ceny dóbr i usług, które nie są przedmiotem handlu międzynarodowego, co pozwala dokładniej porównywać realną siłę nabywczą mieszkańców.
Największym ograniczeniem PPP jest trudność pomiaru. Program porównań międzynarodowych wymaga zebrania danych o cenach setek kategorii produktów i usług. Poszczególne dobra różnią się jakością, dostępnością i znaczeniem w strukturze konsumpcji. Między kolejnymi rundami pełnych badań część wartości musi być szacowana.
Ujęcie PPP nie jest odpowiednie do każdej analizy. Przy ocenie zdolności państwa do obsługi długu zagranicznego, zakupu importowanych surowców lub finansowania inwestycji poza granicami kraju większe znaczenie ma wartość PKB wyrażona po kursie rynkowym.
Najważniejsze przełomy gospodarcze
Polityka gospodarcza po II wojnie światowej
Od lat pięćdziesiątych do początku lat siedemdziesiątych Filipiny prowadziły politykę substytucji importu, protekcjonizmu i kontroli kursu walutowego. Rozwiązania te wspierały rozwój wybranych gałęzi przemysłu, ale prowadziły również do ograniczenia konkurencji, nieefektywnej alokacji kapitału oraz narastania nierównowagi makroekonomicznej.
Strategia ta okazała się mniej skuteczna niż modele rozwoju oparte na eksporcie, wdrażane między innymi przez Koreę Południową i Tajwan. Wysoki przyrost ludności oraz ograniczony wzrost produktywności sprawiały, że poprawa realnego PKB per capita była stosunkowo niewielka.
Kryzys zadłużeniowy lat osiemdziesiątych
Największym negatywnym przełomem w analizowanym okresie był kryzys zadłużeniowy z 1983 r. Filipiny stanęły wówczas w obliczu poważnych problemów z bilansem płatniczym i obsługą zobowiązań zagranicznych.
Program stabilizacyjny obejmował zaostrzenie polityki fiskalnej i pieniężnej, co pogłębiło krótkookresową recesję. W latach 1984–1985 realny PKB zmniejszył się łącznie o około 11%.
Nominalny PKB w dolarach spadł z 42,2 mld USD w 1982 r. do 34 mld USD w 1986 r. Kryzysowi towarzyszyły wysoka zmienność produkcji, osłabienie inwestycji, pogorszenie sytuacji na rynku pracy oraz niestabilność polityczna.
Skutki kryzysu były długotrwałe. Pod koniec dekady Filipiny znajdowały się pod względem PKB per capita za gospodarkami, które wcześniej miały porównywalny lub niższy poziom rozwoju, między innymi Tajlandią i Malezją.
Azjatycki kryzys finansowy
Kryzys azjatycki z lat 1997–1998 doprowadził do odpływu kapitału, deprecjacji walut i problemów sektora finansowego w wielu państwach regionu. Filipiny zostały nim dotknięte słabiej niż niektóre sąsiednie gospodarki, ale również doświadczyły spowolnienia, presji walutowej oraz spadku PKB wyrażonego w dolarach.
Nominalny PKB zmniejszył się z 94,1 mld USD w 1997 r. do 74,5 mld USD w 1998 r. Znaczna część tej zmiany wynikała z osłabienia peso.
Kryzys przerwał wcześniejszą odbudowę, ale reformy sektora finansowego i ostrożniejsza polityka makroekonomiczna pomogły ograniczyć jego długoterminowe konsekwencje.
Przyspieszenie po 2000 r.
Po 2000 r. wzrost gospodarczy stał się szybszy i bardziej stabilny. Ważną rolę odegrały rozwój telekomunikacji, liberalizacja usług finansowych, zwiększenie inwestycji oraz ekspansja sektora usług dla biznesu.
Szczególne znaczenie zyskała branża outsourcingu procesów biznesowych (BPO). Filipińskie centra obsługi klienta, księgowości, wsparcia technicznego i usług informatycznych zaczęły świadczyć usługi na rzecz przedsiębiorstw zagranicznych. Sektor ten tworzył miejsca pracy przede wszystkim w Manili, Cebu i innych dużych ośrodkach miejskich.
Wzrost wspierały również przekazy pieniężne od filipińskich pracowników zatrudnionych za granicą. Zwiększały dochody gospodarstw domowych i konsumpcję, a jednocześnie dostarczały gospodarce walut obcych.
Przekazy pieniężne są częścią dochodu narodowego, a nie bezpośrednio krajowej produkcji, dlatego ich wpływ na PKB ma przede wszystkim charakter pośredni.
Pandemia COVID-19
Pandemia była kolejnym silnym szokiem dla gospodarki Filipin. Ograniczenia mobilności, zamknięcie części sektora usług, spadek turystyki i zakłócenia w handlu doprowadziły do recesji.
Nominalny PKB obniżył się z 376,8 mld USD w 2019 r. do 361,8 mld USD w 2020 r., a PKB per capita według PPP spadł z 8924 do 8238 dolarów międzynarodowych.
W kolejnych latach nastąpiła odbudowa. Nominalny PKB wzrósł do 394,1 mld USD w 2021 r., 404,4 mld USD w 2022 r. i 437,1 mld USD w 2023 r. PKB per capita według PPP osiągnął w 2023 r. 10 995 dolarów międzynarodowych.
Odbudowa nie usunęła jednak problemów związanych z nierównościami, podatnością sektora usług na kryzysy oraz regionalnym zróżnicowaniem rozwoju.
Ograniczenia PKB jako miary dobrobytu
Produkcja a jakość życia
PKB mierzy wartość produkcji, ale nie opisuje bezpośrednio jakości życia. Nie uwzględnia bezpieczeństwa, zdrowia psychicznego, czasu wolnego, więzi społecznych ani jakości środowiska naturalnego. Pomija także znaczną część działalności nierynkowej, w tym nieodpłatną pracę domową, opiekę nad dziećmi i osobami starszymi oraz wolontariat.
Wzrostowi PKB mogą nawet towarzyszyć zjawiska obniżające dobrobyt. Usuwanie skutków katastrof naturalnych zwiększa wydatki i produkcję, a tym samym może podnosić PKB, choć sama katastrofa oznacza utratę majątku i pogorszenie warunków życia.
Podobnie intensywna eksploatacja zasobów naturalnych może zwiększać bieżącą produkcję kosztem przyszłego rozwoju. Na Filipinach szczególne znaczenie mają wylesianie, degradacja ekosystemów morskich, zanieczyszczenie miast oraz ekspozycja na tajfuny i inne ekstremalne zjawiska pogodowe.
Tradycyjny PKB nie odejmuje wartości utraconego kapitału naturalnego.
Dystrybucja dochodu
PKB per capita jest średnią arytmetyczną. Może rosnąć nawet wtedy, gdy dochody znacznej części ludności pozostają bez zmian, jeżeli większość wzrostu trafia do najlepiej zarabiających.
Dlatego PKB per capita powinien być analizowany razem z innymi wskaźnikami:
- współczynnikiem Giniego,
- udziałem poszczególnych grup społecznych w dochodzie,
- wskaźnikami ubóstwa,
- medianą dochodów gospodarstw domowych.
W przypadku Filipin wzrost PKB per capita współwystępował ze spadkiem ubóstwa, ale poprawa nie była równomierna. Nowoczesne sektory usług oferują relatywnie wysokie wynagrodzenia osobom dysponującym odpowiednimi kwalifikacjami, natomiast pracownicy rolnictwa i gospodarki nieformalnej często nie odnoszą porównywalnych korzyści.
Jakość usług publicznych
PKB uwzględnia wartość usług publicznych, ale nie mierzy bezpośrednio ich jakości ani dostępności. Wydatki na edukację lub ochronę zdrowia mogą zwiększać PKB, lecz sam wskaźnik nie pokazuje, czy prowadzą do poprawy wyników nauczania, skrócenia kolejek do lekarzy lub zwiększenia dostępności świadczeń w biedniejszych regionach.
Lepszym przybliżeniem materialnego dobrobytu gospodarstw domowych może być rzeczywista konsumpcja indywidualna (AIC) per capita według PPP. Obejmuje ona nie tylko zakupy gospodarstw domowych, lecz także indywidualne usługi finansowane przez państwo i organizacje non-profit, takie jak edukacja, ochrona zdrowia oraz opieka społeczna.
Alternatywne wskaźniki dobrobytu
Pełniejsza ocena rozwoju wymaga połączenia PKB z innymi miarami, które pokazują społeczne i środowiskowe efekty wzrostu:
- Wskaźnik rozwoju społecznego (HDI) – łączy informacje o dochodzie, zdrowiu i edukacji;
- Wielowymiarowe wskaźniki ubóstwa – uwzględniają niedobory wykraczające poza sam poziom dochodu;
- Współczynnik Giniego – pokazuje skalę nierówności dochodowych;
- Wskaźniki zdrowia i edukacji – obejmują między innymi oczekiwaną długość życia i poziom wykształcenia;
- Miary dostępu do usług publicznych – pozwalają ocenić dostępność edukacji, ochrony zdrowia i infrastruktury;
- Wskaźniki środowiskowe – uwzględniają stan zasobów naturalnych, zanieczyszczenie i koszty degradacji środowiska.
PKB należy traktować jako miarę aktywności gospodarczej, a nie jako samodzielny wskaźnik dobrobytu. Pozostaje niezbędny przy ocenie zdolności gospodarki do finansowania usług publicznych, obsługi długu i uczestnictwa w handlu międzynarodowym, ale nie odpowiada na pytanie, kto korzysta ze wzrostu ani jak zmienia się jakość życia mieszkańców.