Oman jest krajem o relatywnie wysokim dochodzie na mieszkańca, który w ostatniej dekadzie przeszedł od szybkiego wzrostu napędzanego przez sektor węglowodorowy do bardziej zrównoważonej ekspansji, coraz silniej opartej na działalności pozawęglowodorowej i reformach strukturalnych.
Najnowsze dostępne dane wskazują, że nominalny produkt krajowy brutto Omanu wyniósł około 107,1 mld USD w 2024 r. i 109,6 mld USD w 2025 r. Realny wzrost osiągnął odpowiednio 1,6% i 2,4% w skali roku, co oznacza umiarkowaną, lecz stabilną dynamikę gospodarki.
PKB per capita w cenach bieżących wyniósł około 20,3 tys. USD w 2024 r. i 19,9 tys. USD w 2025 r. Z kolei według parytetu siły nabywczej sięgał około 42,3 tys. dolarów międzynarodowych w 2024 r., zdecydowanie przewyższając średnią światową.
Dane te pokazują odporność gospodarki na wahania cen ropy i ograniczenia wydobycia w ramach OPEC+. Jednocześnie zwiększa się znaczenie takich sektorów jak budownictwo, przemysł przetwórczy, logistyka, turystyka, rolnictwo i rybołówstwo, zgodnie z założeniami strategii Oman Vision 2040.
Niska inflacja, wynosząca średnio 0,6% w 2024 r. i około 1,0% w 2025 r., potwierdza stabilność otoczenia makroekonomicznego. Sprzyja jej sztywny kurs rialu omańskiego wobec dolara amerykańskiego, który ogranicza przenoszenie zewnętrznych szoków cenowych na gospodarkę krajową.
Zakres analizy, źródła i uwagi metodologiczne
Okres analizy i jego ograniczenia
Część ilościowa koncentruje się na latach 2024–2025. Dla tego okresu dostępne są jednoznacznie zidentyfikowane dane dotyczące nominalnego PKB, PKB per capita i realnego tempa wzrostu. Jest to krótki, ale spójny metodologicznie przedział, który nie wymaga uzupełniania braków wartościami hipotetycznymi ani rekonstruowanymi na podstawie niepełnych informacji.
Interpretacja zmian zachodzących w gospodarce Omanu wymaga jednak szerszego kontekstu. Dlatego część opisowa odnosi się głównie do lat 2010–2025 i wykorzystuje informacje o realnym wzroście oraz przemianach strukturalnych publikowane przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Bank Światowy, Centralny Bank Omanu i krajowe instytucje statystyczne.
W publicznie dostępnych zestawieniach nie zawsze występują kompletne szeregi z wartościami przypisanymi do każdego roku. Tabela została więc ograniczona do okresu, dla którego podstawowe dane są dostępne i możliwe do jednoznacznego przyporządkowania. W odniesieniu do wcześniejszych lat zastosowano analizę opisową opartą przede wszystkim na oficjalnych wskaźnikach dynamiki.
Pełniejsze szeregi czasowe dotyczące PKB Omanu w cenach bieżących i stałych można znaleźć w bazie World Development Indicators Banku Światowego, krajowym portalu danych Omanu oraz zestawieniach MFW. Informacje odnoszące się do późniejszych lat mają charakter prognoz lub projekcji i nie powinny być traktowane jako dane historyczne.
Dodatkowym ograniczeniem jest niejednolitość baz cen stosowanych przez poszczególne instytucje. Krajowy system rachunków narodowych Omanu wykorzystuje 2018 r. jako rok bazowy w ramach Systemu Rachunków Narodowych 2008, natomiast Bank Światowy przedstawia realny PKB w dolarach amerykańskich według stałych cen z 2015 r.
Poziomów realnego PKB obliczonych według różnych baz cen nie należy mechanicznie łączyć w jeden szereg. Bardziej porównywalne są stopy wzrostu, które pozostają mniej wrażliwe na zmianę roku bazowego.
Główne źródła danych
Analiza opiera się na informacjach pochodzących z następujących źródeł:
- Bank Światowy – publikuje PKB Omanu w cenach bieżących i stałych, nominalny PKB per capita oraz PKB per capita według parytetu siły nabywczej;
- Międzynarodowy Fundusz Walutowy – udostępnia dane i projekcje dotyczące nominalnego PKB, realnego wzrostu, działalności węglowodorowej i pozawęglowodorowej, inflacji oraz sytuacji budżetowej;
- Centralny Bank Omanu – przedstawia krajową sytuację makroekonomiczną, dynamikę PKB, inflację, finanse publiczne, handel zagraniczny i rozwój sektora bankowego;
- National Centre for Statistics and Information – publikuje szczegółowe rachunki narodowe według sektorów, w cenach bieżących i stałych, z wykorzystaniem roku bazowego 2018;
- Worldometer – pomocniczo zestawia dane Banku Światowego dotyczące PKB per capita według PPP i prezentuje rankingi międzynarodowe.
Dane Banku Światowego opierają się na oficjalnych statystykach krajowych oraz szacunkach ekspertów tej instytucji. Są szeroko wykorzystywane do porównań międzynarodowych i oceny poziomu rozwoju gospodarczego.
MFW publikuje informacje w bazie World Economic Outlook oraz w analizach przygotowywanych na podstawie art. IV statutu Funduszu. Wartości te mogą nieznacznie różnić się od danych Banku Światowego ze względu na inne terminy aktualizacji, założenia i procedury harmonizacyjne.
Według Centralnego Banku Omanu realny PKB wzrósł o 2,4% w 2025 r. wobec 1,6% w 2024 r., a średnia inflacja zwiększyła się z 0,6% do około 1,0%.
Dane NCSI pozwalają natomiast dokładniej analizować zmiany sektorowe. Przykładowo realna wartość dodana przemysłu przetwórczego wzrosła z około 2,82 mld rialów omańskich w 2015 r. do ponad 3,54 mld rialów w 2022 r. W samym 2022 r. sektor ten rozwinął się o 17,4%, po wzroście o 7,1% rok wcześniej.
Według zestawienia Worldometer, zaktualizowanego w lipcu 2026 r., Oman zajmował 60. miejsce na świecie pod względem PKB per capita według PPP. Wartość około 42 304 dolarów międzynarodowych w 2024 r. odpowiadała mniej więcej 172% średniej światowej wynoszącej 24 526 dolarów międzynarodowych.
Dane nominalne, realne i według PPP
W analizie PKB należy rozróżnić trzy podstawowe rodzaje miar:
- PKB nominalny – przedstawia wartość produkcji w cenach obowiązujących w danym roku i po przeliczeniu według bieżącego kursu walutowego;
- PKB realny – mierzy zmianę wolumenu produkcji po wyeliminowaniu wpływu zmian cen;
- PKB według parytetu siły nabywczej – uwzględnia różnice w poziomie cen między krajami i ułatwia porównywanie materialnego poziomu życia.
PKB nominalny jest przydatny do oceny finansowej wielkości gospodarki i jej znaczenia na świecie, ale nie uwzględnia inflacji ani różnic w kosztach życia.
PKB realny opiera się na cenach z wybranego roku bazowego. Umożliwia ocenę wzrostu, stagnacji lub recesji bez wpływu zmian cen. W danych Banku Światowego dla Omanu stosowane są stałe ceny z 2015 r.
PKB według parytetu siły nabywczej jest wyrażany w dolarach międzynarodowych. Nie stanowi prostego przeliczenia według nominalnego kursu walutowego, lecz uwzględnia relatywne ceny dóbr i usług w poszczególnych krajach.
PKB per capita według PPP przekraczający 42 tys. dolarów międzynarodowych potwierdza wysoki poziom przeciętnej siły nabywczej w Omanie. Należy jednak pamiętać, że miara ta częściowo opiera się na okresowych badaniach cen i szacunkach dla lat pośrednich.
PKB jako kategoria ekonomiczna
Definicja i sposoby pomiaru PKB
Produkt krajowy brutto to łączna wartość rynkowa dóbr i usług finalnych wytworzonych na terytorium danego kraju w określonym czasie, najczęściej w ciągu roku lub kwartału.
PKB można obliczać trzema podstawowymi metodami:
- metodą produkcyjną – jako sumę wartości dodanej brutto we wszystkich sektorach, powiększoną o podatki od produktów i pomniejszoną o subsydia;
- metodą dochodową – jako sumę wynagrodzeń, zysków, dochodów z własności oraz podatków pośrednich;
- metodą wydatkową – jako sumę konsumpcji prywatnej i publicznej, inwestycji brutto, zmian zapasów oraz eksportu netto.
Do analizy struktury gospodarki szczególnie przydatna jest metoda produkcyjna. Pozwala ona przypisać wartość dodaną do takich gałęzi jak przemysł wydobywczy, przemysł przetwórczy, budownictwo, handel, transport czy sektor publiczny.
Krajowe rachunki narodowe Omanu są prowadzone przez NCSI zgodnie z zaleceniami Systemu Rachunków Narodowych 2008. Zmiana roku bazowego wpływa na poziom PKB w cenach stałych i może powodować skokowe zmiany wartości po rewizji, nawet jeśli realna aktywność gospodarcza nie zmieniła się gwałtownie.
PKB per capita powstaje przez podzielenie całkowitego PKB przez liczbę mieszkańców. W ujęciu PPP stosuje się dodatkową korektę o parytet siły nabywczej, co zwiększa porównywalność średniego realnego dochodu między państwami.
PKB nominalny, realny i rola deflatorów
Podstawowa różnica między PKB nominalnym a realnym dotyczy uwzględniania zmian poziomu cen. PKB nominalny rośnie zarówno wtedy, gdy zwiększa się produkcja, jak i wtedy, gdy rosną ceny. Może więc szybko zwiększać się wartościowo, mimo że realny poziom aktywności pozostaje bez zmian.
Do analizy wzrostu gospodarczego i cykli koniunkturalnych bardziej odpowiedni jest PKB realny, ponieważ mierzy zmianę wolumenu produkcji po wyeliminowaniu wpływu cen.
Do jego obliczania wykorzystuje się deflator PKB, czyli szeroką miarę poziomu cen w gospodarce. Można go interpretować jako relację PKB nominalnego do PKB realnego.
W Omanie deflatory mają szczególne znaczenie ze względu na silne wahania cen ropy i gazu. Wzrost ceny ropy podnosi nominalną wartość eksportu i PKB, ale nie musi oznaczać zwiększenia wolumenu wydobycia. Dopiero dane realne pozwalają ocenić, czy gospodarka rzeczywiście produkuje więcej.
Inflacja konsumencka była w ostatnich latach bardzo niska i wynosiła około 0,6% w 2024 r. oraz 0,9–1,0% w 2025 r. Różnice między dynamiką nominalnego i realnego PKB wynikały więc w większym stopniu z wahań cen surowców niż z tradycyjnej inflacji konsumpcyjnej.
Krajowe deflatory bazują na cenach z 2018 r., natomiast Bank Światowy stosuje stałe ceny z 2015 r. Z tego względu bezpieczniejsze jest porównywanie stóp wzrostu niż bezpośrednie zestawianie poziomów realnego PKB pochodzących z różnych źródeł.
PKB według parytetu siły nabywczej
Parytet siły nabywczej uwzględnia różnice poziomu cen między państwami. W uproszczeniu odpowiada kursowi, przy którym porównywalny koszyk dóbr i usług kosztowałby tyle samo w dwóch krajach. W praktyce jest obliczany na podstawie szerokich badań obejmujących tysiące produktów i usług.
PKB per capita według PPP pokazuje, ile dóbr i usług może nabyć przeciętny mieszkaniec przy zastosowaniu porównywalnej jednostki siły nabywczej. Dzięki temu lepiej niż nominalny PKB per capita odzwierciedla różnice w materialnym poziomie życia.
Miara ta ma szczególne znaczenie w przypadku Omanu, który utrzymuje sztywny kurs walutowy. Jeden rial omański odpowiada 2,6008 USD. Stabilny kurs nominalny nie odzwierciedla jednak różnic w lokalnych kosztach życia.
Według danych Banku Światowego zestawionych przez Worldometer PKB per capita Omanu według PPP wyniósł około 42 304 dolary międzynarodowe w 2024 r., czyli około 172% średniej światowej. Oznacza to, że przeciętny mieszkaniec dysponuje siłą nabywczą wyraźnie wyższą od średniej globalnej, choć kraj pozostaje poniżej najbardziej zamożnych gospodarek OECD.
PKB per capita według PPP nie uwzględnia jednak nierówności dochodowych ani takich wymiarów jakości życia jak zdrowie, edukacja, bezpieczeństwo i stan środowiska.
Historyczny obraz PKB Omanu
Nominalny PKB w ostatnich latach
Według danych Banku Światowego nominalny PKB Omanu wyniósł 107,1 mld USD w 2024 r. oraz 109,6 mld USD w 2025 r.
Wzrost o około 2,5 mld USD odzwierciedla zarówno realne zwiększenie produkcji, jak i zmiany cen. Ze względu na powiązanie rialu omańskiego z dolarem wpływ wahań kursowych pozostaje ograniczony. Niewielka różnica między dynamiką nominalną a realną jest jednocześnie spójna z niską inflacją odnotowaną przez CBO i MFW.
W skali globalnej gospodarka Omanu jest stosunkowo niewielka, choć odgrywa istotną rolę w regionie Zatoki Perskiej. Globalny PKB wynosił około 110 982,7 mld USD w 2024 r. i 118 350,2 mld USD w 2025 r., dlatego udział Omanu pozostawał niższy niż 0,1%.
Pomimo niewielkiego udziału w światowym PKB Oman należy do państw o wysokim dochodzie. Wynika to z zestawienia wysokiej wartości produkcji krajowej z populacją liczącą około 5,5 mln mieszkańców.
W pierwszej połowie lat 20. XXI wieku nominalny PKB Omanu utrzymywał się na poziomie około 100–110 mld USD, choć podlegał wahaniom związanym z pandemią COVID-19, cenami ropy oraz ograniczeniami produkcji w ramach OPEC+.
Nominalny PKB Omanu pozostaje wrażliwy na ceny ropy nawet przy stabilnym wolumenie wydobycia. Wzrost cen surowca zwiększa wartość eksportu, natomiast ich spadek może obniżyć nominalny PKB bez proporcjonalnego zmniejszenia fizycznej produkcji.
Realny wzrost PKB
Roczna stopa wzrostu PKB Omanu wyniosła 1,6% w 2024 r. i 2,4% w 2025 r. Oznacza to umiarkowane przyspieszenie aktywności gospodarczej.
Dla porównania średni wzrost w krajach o wysokim dochodzie wynosił około 1,9% w 2025 r., a średnia światowa sięgała 2,9%. Oman rozwijał się więc szybciej niż przeciętna gospodarka wysokodochodowa, ale wolniej niż gospodarka światowa.
Centralny Bank Omanu potwierdza wzrost realnego PKB o 2,4% w 2025 r. wobec 1,6% rok wcześniej. MFW wskazuje natomiast, że w 2023 r. realny PKB zwiększył się o 1,2%, a w pierwszej połowie 2024 r. wzrósł o 1,9% rok do roku. Rozbieżności wynikają między innymi z odmiennego zakresu czasowego i terminów aktualizacji danych.
Głównym motorem wzrostu stają się sektory pozawęglowodorowe. Ich wartość zwiększyła się o 1,8% w 2023 r., o 3,8% w pierwszej połowie 2024 r. i o około 3,5% w pierwszej połowie 2025 r.
Do najszybciej rozwijających się obszarów należały:
- budownictwo,
- rolnictwo i rybołówstwo,
- turystyka,
- logistyka,
- przemysł przetwórczy.
Taki profil wzrostu jest zgodny ze strategią Oman Vision 2040, której celem jest dywersyfikacja gospodarki i ograniczenie jej zależności od ropy i gazu.
Jednocześnie ograniczenia wydobycia uzgodnione w ramach OPEC+ negatywnie wpływały na sektor węglowodorowy. Według MFW jego realny PKB zmniejszył się w pierwszej połowie 2024 r. o 1,7%. Spadek był częściowo równoważony przez wzrost produkcji gazu oraz uruchomienie dużej rafinerii w Duqm.
Inflacja a realny wzrost PKB
Inflacja w Omanie wynosiła około 0,6% w 2024 r. i 0,9–1,0% w 2025 r. Tak niewielki wzrost cen oznacza, że istotna część nominalnego wzrostu PKB odzwierciedlała rzeczywiste zwiększenie produkcji i usług.
Jednym z głównych czynników stabilizujących ceny jest sztywny kurs rialu wobec dolara. MFW klasyfikuje go jako konwencjonalne powiązanie walutowe. Kurs 1 OMR = 2,6008 USD pełni funkcję nominalnej kotwicy polityki pieniężnej i ogranicza inflację importowaną, zwłaszcza w przypadku towarów rozliczanych w dolarach.
Stabilny kurs i niska inflacja nie zapewniają jednak pełnej odporności na szoki zewnętrzne. Ograniczenia wydobycia ropy, zmiany światowego popytu na paliwa i wahania cen gazu wpływają na rachunek obrotów bieżących, dochody budżetowe oraz decyzje inwestycyjne sektora prywatnego i publicznego.
W latach 2024–2025 Oman osiągał umiarkowany, ale stabilny wzrost w sprzyjających warunkach cenowych i finansowych.
PKB per capita
PKB per capita w cenach bieżących
Według Banku Światowego nominalny PKB per capita wyniósł w Omanie około 20 285,2 USD w 2024 r. oraz 19 947,4 USD w 2025 r.
Spadek tego wskaźnika przy jednoczesnym wzroście całkowitego PKB z 107,1 do 109,6 mld USD wskazuje, że liczba mieszkańców zwiększała się szybciej niż nominalna wartość gospodarki. Jednym z możliwych czynników był napływ pracowników zagranicznych.
Oman pozostaje wyraźnie powyżej średniej światowej. Globalny PKB per capita wynosił około 13 631,2 USD w 2024 r. oraz 14 405,8 USD w 2025 r. Jednocześnie omański wynik był niższy od średniej dla państw wysokodochodowych, która w 2025 r. sięgała około 53 997,3 USD.
Nominalny PKB per capita Omanu wyraźnie przewyższa średnią światową, ale pozostaje niższy niż w najzamożniejszych państwach OECD.
Wskaźnik ten nie uwzględnia jednak różnic w kosztach życia. Relatywnie niższe ceny energii, transportu i części usług publicznych zwiększają realną siłę nabywczą dochodów, dlatego analizę warto uzupełniać danymi według PPP.
PKB per capita według PPP
PKB per capita Omanu według parytetu siły nabywczej wyniósł około 42 304 dolary międzynarodowe w 2024 r. Plasowało to kraj na 60. miejscu na świecie i na poziomie około 172% średniej globalnej.
Wartość ta wskazuje, że realna siła nabywcza przeciętnego mieszkańca jest wyższa, niż sugerowałby nominalny PKB per capita. Wynika to z relatywnie niższego poziomu cen w omańskiej gospodarce.
Wskaźnik pozostaje jednak wartością średnią i nie pokazuje różnic dochodowych między obywatelami a pracownikami zagranicznymi. Znaczna część migrantów jest zatrudniona w budownictwie, usługach i przemyśle, często uzyskując wynagrodzenia niższe od średniej. Ich działalność zwiększa PKB, ale nie musi prowadzić do proporcjonalnej poprawy dobrobytu wszystkich grup ludności.
Pod względem PKB per capita według PPP Oman znajduje się w pobliżu takich państw jak Grecja i Kazachstan. Porównanie ma jednak charakter orientacyjny, ponieważ struktura gospodarki, rola sektora publicznego, zależność od węglowodorów i udział pracowników migrujących są w tych krajach odmienne.
Zmiany PKB per capita w dłuższym okresie
Długoterminowy trend wskazuje na wzrost PKB per capita Omanu, przerywany okresami osłabienia związanymi z cenami ropy, cyklami gospodarczymi oraz pandemią COVID-19.
W latach 1990–2000 realny dochód per capita zwiększał się wraz z rozwojem sektora naftowego i gazowego. W kolejnych dekadach tempo wzrostu osłabło, ale poziom PKB per capita według PPP nadal się podnosił dzięki inwestycjom infrastrukturalnym, rozwojowi sektora publicznego i stopniowej dywersyfikacji gospodarki.
Pandemia oraz okresowe spadki cen ropy przejściowo pogarszały wyniki, jednak Oman utrzymał status państwa o wysokim dochodzie. PKB per capita według PPP pozostaje wyraźnie wyższy od średniej światowej.
PKB Omanu w latach 2024–2025
Założenia metodologiczne
Poniższa tabela przedstawia nominalny PKB, realne tempo wzrostu, PKB per capita w cenach bieżących oraz PKB per capita według parytetu siły nabywczej:
| Rok | PKB w cenach bieżących, mld USD | Realny wzrost PKB, % r/r | PKB per capita, USD | PKB per capita według PPP, dolary międzynarodowe | Typ danych i źródło |
|---|---|---|---|---|---|
| 2024 | 107,14 | 1,6 | 20 285,2 | 42 304 | Obserwacja; Bank Światowy, a dla PPP Worldometer na podstawie danych Banku Światowego |
| 2025 | 109,6 | 2,4 | 19 947,4 | b.d. | Obserwacja; Bank Światowy, brak podanej wartości PPP |
Skrót „b.d.” oznacza brak danych. Brakujących wartości nie uzupełniano na podstawie ekstrapolacji ani przez łączenie nieporównywalnych szeregów statystycznych.
W latach 2024–2025 Oman odnotował wzrost nominalnego i realnego PKB, któremu towarzyszył niewielki spadek nominalnego PKB per capita.
Czynniki sektorowe kształtujące PKB Omanu
Rola sektora węglowodorowego
Produkcja i eksport ropy oraz gazu odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu PKB Omanu, szczególnie w ujęciu nominalnym. Sektor węglowodorowy odpowiada za znaczną część wartości dodanej, eksportu i dochodów budżetu państwa.
Przed pandemią COVID-19 wzrost był w dużej mierze napędzany przez rosnące wydobycie i wysokie ceny surowców. W okresach boomu naftowego nominalny PKB mógł zwiększać się w tempie dwucyfrowym, co przy stosunkowo niewielkiej populacji prowadziło do szybkiego wzrostu PKB per capita.
W ostatnich latach struktura wzrostu zaczęła się jednak zmieniać. Ograniczenia produkcji ropy w ramach OPEC+ osłabiły realny PKB sektora węglowodorowego. Według MFW w pierwszej połowie 2024 r. zmniejszył się on o 1,7%, mimo wzrostu produkcji gazu i zwiększenia podaży paliw rafinowanych po uruchomieniu rafinerii w Duqm.
Sektor węglowodorowy nadal ma decydujące znaczenie dla nominalnego PKB, eksportu i finansów publicznych Omanu, ale jego udział w realnym wzroście jest obecnie mniejszy niż udział sektorów pozawęglowodorowych.
Zależność od ropy i gazu zwiększa wrażliwość gospodarki na światowe ceny surowców, porozumienia OPEC+, transformację energetyczną i międzynarodową politykę klimatyczną. Z tego powodu dywersyfikacja pozostaje jednym z najważniejszych celów gospodarczych państwa.
Wzrost sektorów pozawęglowodorowych
Najważniejszymi pozawęglowodorowymi motorami wzrostu są budownictwo, przemysł przetwórczy, rolnictwo, rybołówstwo, turystyka i logistyka. PKB pozawęglowodorowy wzrósł o 1,8% w 2023 r., o 3,8% w pierwszej połowie 2024 r. oraz o około 3,5% w pierwszej połowie 2025 r.
Przemysł przetwórczy odgrywa coraz większą rolę w tworzeniu wartości dodanej. Przy zastosowaniu stałych cen z 2018 r. jego wartość zwiększyła się z około 2,83 mld rialów w 2015 r. do ponad 3,54 mld rialów w 2022 r. W samym 2022 r. sektor wzrósł o 17,4%, po wzroście o 7,1% rok wcześniej.
Rozwój przemysłu obejmuje przede wszystkim:
- produkcję paliw rafinowanych,
- produkcję tworzyw sztucznych,
- wytwarzanie materiałów budowlanych,
- produkcję dóbr konsumpcyjnych,
- rozwój klastrów przemysłowych.
Istotną rolę odgrywają inwestycje związane z rafinerią Duqm. Turystyka korzysta natomiast z rozbudowy bazy hotelowej, ośrodków wypoczynkowych i atrakcji kulturowych.
Rozwojowi logistyki sprzyja położenie Omanu na szlakach łączących Azję, Afrykę i Europę. Inwestycje w porty, terminale kontenerowe, lotniska i sieć drogową zwiększają możliwości obsługi międzynarodowych przepływów towarowych.
Rolnictwo i rybołówstwo mają mniejszy udział w PKB, lecz pozostają ważne dla dywersyfikacji i bezpieczeństwa żywnościowego. W pierwszym kwartale 2024 r. wartość dodana rolnictwa, leśnictwa i rybołówstwa wyniosła około 277 mln rialów omańskich, co oznaczało wzrost o 10,7% rok do roku.
Handel zagraniczny i jego wpływ na PKB
Handel zagraniczny wpływa na PKB poprzez eksport netto oraz oddziaływanie na strukturę produkcji krajowej. Według danych CBO wartość eksportu towarowego Omanu spadła w 2025 r. o 7,3%, do około 23,228 mld rialów omańskich. Import wzrósł natomiast o 2,8%, do około 17,313 mld rialów.
Pomimo spadku eksportu ogółem sprzedaż zagraniczna produktów pozanaftowych zwiększyła się o 7,8%. Wskazuje to na stopniową dywersyfikację eksportu przy jednoczesnym osłabieniu sprzedaży ropy i gazu.
Spadek łącznej wartości eksportu był związany przede wszystkim z ograniczeniami w sektorze węglowodorowym oraz wahaniami cen surowców. Wzrost eksportu pozanaftowego świadczy natomiast o rosnącej obecności przemysłu przetwórczego, produktów rolnych i usług logistycznych na rynkach międzynarodowych.
Eksport bezpośrednio zwiększa popyt na krajową produkcję, natomiast import dóbr kapitałowych, technologii i półproduktów może wspierać przyszły rozwój. Wzrost eksportu pozanaftowego jest korzystnym sygnałem strukturalnym, nawet jeśli krótkoterminowy wkład eksportu netto do PKB ulega osłabieniu.
PKB jako miara dobrobytu
Zalety PKB
PKB, szczególnie w przeliczeniu na mieszkańca i według parytetu siły nabywczej, pozostaje najczęściej stosowaną miarą materialnego dobrobytu w analizach makroekonomicznych. W przypadku Omanu nominalny PKB per capita na poziomie około 20 tys. USD oraz wartość według PPP wynosząca około 42 tys. dolarów międzynarodowych wskazują na wysoką przeciętną siłę nabywczą.
Do najważniejszych zalet PKB należą:
- pomiar zdolności gospodarki do generowania dochodu – środki te mogą być przeznaczane na konsumpcję, inwestycje, ochronę zdrowia, edukację i infrastrukturę;
- porównywalność międzynarodowa – metodologia opiera się na ujednoliconym Systemie Rachunków Narodowych;
- możliwość analizy koniunktury – PKB pozwala identyfikować recesje, ożywienia i okresy szybkiego wzrostu;
- ocena skuteczności polityki gospodarczej – w Omanie umożliwia między innymi monitorowanie realizacji strategii Oman Vision 2040;
- oddzielenie wzrostu produkcji od zmian cen – realny PKB pomaga ocenić rzeczywistą dynamikę gospodarki surowcowej.
Ograniczenia PKB
PKB mierzy produkcję i dochód, ale nie pokazuje sposobu ich podziału w społeczeństwie. Wysoki PKB per capita może współistnieć z dużymi nierównościami, jeśli znaczna część dochodu trafia do stosunkowo wąskiej grupy. W Omanie różnice mogą występować między obywatelami i pracownikami zagranicznymi, a także między osobami zatrudnionymi w sektorze publicznym i prywatnym.
Najważniejsze ograniczenia tej miary obejmują:
- brak informacji o nierównościach – średnia wartość per capita nie pokazuje rozkładu dochodów;
- pomijanie wielu aspektów jakości życia – PKB nie mierzy bezpośrednio zdrowia, edukacji, bezpieczeństwa, wolności obywatelskich ani jakości środowiska;
- niepełne uwzględnianie pracy nieodpłatnej – praca domowa, opieka nad dziećmi i wolontariat zwiększają dobrobyt, ale nie są w pełni widoczne w rachunkach narodowych;
- brak oceny trwałości wzrostu – wzrost oparty na eksploatacji nieodnawialnych zasobów może nie być długoterminowo zrównoważony;
- ograniczona ocena kosztów środowiskowych – degradacja środowiska może towarzyszyć wzrostowi PKB bez odpowiedniego pomniejszenia wskaźnika.
Istotnym uzupełnieniem PKB są między innymi wskaźnik rozwoju społecznego HDI, dane dotyczące jakości powietrza, dostępu do ochrony zdrowia i edukacji oraz miary nierówności dochodowych.
Wzrost PKB może wynikać z intensywnej eksploatacji zasobów naturalnych, która nie zawsze zapewnia trwały rozwój. W krótkim okresie wydobycie ropy i gazu zwiększa dochód, lecz bez inwestycji w kapitał ludzki, innowacje i dywersyfikację może pogłębiać zależność od surowców oraz prowadzić do zjawiska określanego jako choroba holenderska.
Sam wzrost PKB nie informuje, czy rozwój jest trwały, równomierny i społecznie korzystny. Taka ocena wymaga uwzględnienia struktury gospodarki, jakości instytucji, inwestycji w edukację, innowacyjności, finansów publicznych oraz wpływu działalności gospodarczej na środowisko.
Wpływ zmian metodologii i rewizji danych
Zmiany metodologii rachunków narodowych i rewizje statystyczne mogą wpływać zarówno na poziom, jak i dynamikę PKB. Oman wdrożył system zgodny z rekomendacjami SNA 2008 oraz zmienił rok bazowy dla cen stałych z 2010 na 2018.
Zmiana roku bazowego oznacza przeliczenie realnego PKB według nowej struktury cen. Może prowadzić do powstania przerw w szeregach czasowych, jeśli dane sprzed rewizji są bezpośrednio porównywane z nowszymi wartościami. Szeregów opartych na różnych latach bazowych nie należy łączyć bez zastosowania odpowiednich metod przeliczeniowych.
Rewizje danych mogą wynikać z kilku przyczyn:
- pozyskania dokładniejszych informacji o strukturze produkcji,
- aktualizacji danych demograficznych,
- korekty wcześniejszych błędów,
- zmian klasyfikacji sektorów,
- zastosowania nowych metod szacowania.
Bank Światowy i MFW mogą stosować własne korekty oraz procedury harmonizacyjne, co prowadzi do niewielkich różnic względem statystyk krajowych. Przy porównywaniu danych należy więc zawsze sprawdzać rok bazowy, jednostkę, źródło, datę aktualizacji oraz status wartości jako obserwacji, szacunku lub prognozy.