Produkt krajowy brutto (PKB) Komorów pozostaje niski, jednak w ostatnich latach tempo wzrostu gospodarczego wyraźnie przyspieszyło. Według danych Instytutu Statystyki i Badań Ekonomicznych i Demograficznych (INSEED), Banku Światowego oraz Międzynarodowego Funduszu Walutowego nominalny PKB kraju wzrósł z około 469 mld franków komoryjskich w 2017 r. do niemal 782 mld franków w 2025 r. Realne tempo wzrostu gospodarczego osiągnęło natomiast około 3,7–3,8 proc. w 2025 r.
Nominalny PKB per capita w bieżących dolarach amerykańskich zwiększył się z około 1520 USD w 2023 r. do ponad 2055 USD w 2025 r. Mimo tej poprawy Komory nadal należą do państw o niskich lub niższych średnich dochodach. Według parytetu siły nabywczej dochód na mieszkańca wynosi około 4,2 tys. dolarów międzynarodowych, czyli wielokrotnie mniej niż światowa średnia szacowana na około 25 tys. dolarów.
PKB nie przedstawia jednak pełnego obrazu dobrobytu mieszkańców. W przypadku Komorów szczególne znaczenie mają niepełne ujęcie sektora nieformalnego, nierówności dochodowe, jakość usług publicznych, kapitał społeczny oraz koszty środowiskowe.
Ramy czasowe i znaczenie PKB dla Komorów
Okres 2017–2025
Lata 2017–2025 tworzą spójny okres, dla którego dostępne są krajowe rachunki narodowe oraz dane organizacji międzynarodowych. Dane INSEED za 2024 r. mają status ostateczny, natomiast szacunki za 2025 r. pozostają wstępne i opierają się na dostępnych wskaźnikach sektorowych.
Okres ten obejmuje kilka istotnych etapów rozwoju gospodarczego Komorów: umiarkowany wzrost przed pandemią COVID-19, niewielką recesję w 2020 r., odbudowę w latach 2021–2023 oraz przyspieszenie aktywności gospodarczej w latach 2024–2025. Ostatnia faza była związana między innymi ze wzrostem inwestycji i przygotowaniami do Igrzysk Wysp Oceanu Indyjskiego w 2027 r.
W ciągu czterech dekad poprzedzających pandemię średnie realne tempo wzrostu gospodarczego Komorów wynosiło około 2,6–2,7 proc. rocznie. Osiągnięcie poziomu 3,7–3,8 proc. w 2025 r. oznacza więc wyraźną poprawę, ale nie przesądza jeszcze o trwałej zmianie długoterminowego trendu.
Znaczenie PKB i PKB per capita
PKB mierzy wartość finalnych dóbr i usług wytworzonych w gospodarce w określonym czasie. W przypadku Komorów, niewielkiego państwa wyspiarskiego liczącego około 0,9 mln mieszkańców, wskaźnik ten służy między innymi do oceny kondycji makroekonomicznej, możliwości obsługi zadłużenia, potencjału podatkowego oraz pozycji kraju w systemie międzynarodowej pomocy rozwojowej.
PKB per capita jest ilorazem całkowitego PKB i liczby mieszkańców. Stanowi przybliżenie przeciętnego poziomu dochodu, ale nie pokazuje jego rozkładu między gospodarstwa domowe. Nie uwzględnia również różnic w dostępie do edukacji, ochrony zdrowia, infrastruktury ani innych usług publicznych.
W analizie gospodarki Komorów należy rozróżniać trzy podstawowe ujęcia:
- PKB nominalny – pokazuje wartość produkcji w cenach bieżących i jest istotny między innymi dla finansów publicznych oraz oceny zadłużenia;
- PKB realny – uwzględnia korektę o zmiany cen i pozwala ocenić faktyczny wzrost wolumenu produkcji;
- PKB według parytetu siły nabywczej – uwzględnia różnice w poziomie cen między krajami i ułatwia porównywanie realnej siły nabywczej dochodów.
Metodologia rachunków narodowych
W analizowanym okresie nie odnotowano zmian terytorialnych wymagających korekty krajowych rachunków narodowych. Zakres przestrzenny statystyk pozostawał więc zasadniczo stały.
INSEED sporządza rachunki narodowe, wykorzystując bazę cenową z 2007 r. Wartości realne są wyrażane w cenach z tego roku, natomiast wartości nominalne odnoszą się do cen bieżących. Instytut rozróżnia dane ostateczne i wstępne. Najnowsze szacunki bazują między innymi na informacjach o produkcji rolnej, połowach ryb, wytwarzaniu energii elektrycznej, liczbie turystów, imporcie materiałów budowlanych oraz działalności operatorów telekomunikacyjnych.
Bank Światowy i MFW korzystają z danych krajowych, ale poddają je własnym procedurom ujednolicania. Przeliczają między innymi PKB na dolary amerykańskie i stosują odmienne bazy cenowe. Z tego powodu wartości publikowane przez poszczególne instytucje mogą się nieznacznie różnić. Przykładowo INSEED oszacował realny wzrost PKB w 2025 r. na 3,7 proc., a Bank Światowy na 3,8 proc.
Źródła danych i definicje
INSEED – krajowe rachunki narodowe
Podstawowym źródłem informacji o PKB Komorów w walucie krajowej jest Institut National de la Statistique et des Études Économiques et Démographiques, czyli INSEED. Instytut odpowiada za gromadzenie, opracowywanie i publikowanie danych dotyczących gospodarki oraz społeczeństwa Komorów.
W dokumentach dotyczących rachunków narodowych INSEED przedstawia wartości PKB w cenach bieżących, wyrażone w milionach lub miliardach franków komoryjskich, a także realne stopy wzrostu obliczane na podstawie cen z 2007 r. Starsze dane otrzymują status ostateczny, natomiast najnowsze pozostają wstępne i mogą być później aktualizowane.
Według INSEED PKB w 2024 r. wyniósł 726,0 mld KMF, a w 2025 r. wzrósł do 781,8 mld KMF. Nominalny wzrost w 2025 r. osiągnął 7,7 proc., natomiast deflator PKB zwiększył się o 3,8 proc. Dla porównania w 2024 r. deflator wzrósł o 6,5 proc.
Wstępne dane za 2025 r. opracowano na podstawie obserwowanych wskaźników sektorowych. Zwiększa to ich wartość informacyjną, ale nie wyklucza późniejszych rewizji.
Bank Światowy – WDI i Macro Poverty Outlook
Bank Światowy publikuje dane o Komorach w bazie World Development Indicators (WDI), opracowaniach krajowych oraz serii Macro Poverty Outlook. Obejmują one między innymi PKB w bieżących dolarach amerykańskich, PKB per capita, wskaźniki parytetu siły nabywczej, inflację, zadłużenie i ubóstwo.
Dla 2025 r. Bank Światowy podaje PKB Komorów na poziomie około 1,81 mld USD oraz PKB per capita w wysokości około 2055,8 USD. Według opracowań tej instytucji realny wzrost gospodarczy wyniósł w 2025 r. około 3,8 proc., a inflacja spadła do 3,3 proc.
Dług publiczny zmniejszył się z 30,3 proc. PKB rok wcześniej do 27,7 proc. PKB, natomiast wartość kredytów dla sektora prywatnego wzrosła o 14,7 proc. Dane te wskazują na poprawę warunków finansowania, choć szybki wzrost akcji kredytowej wymaga monitorowania ryzyka finansowego.
Macro Poverty Outlook wskazuje, że w latach 2015–2024 realny PKB per capita, wyrażony w stałych dolarach z 2015 r., zwiększył się jedynie o 198 USD. Jednocześnie odsetek ludności żyjącej poniżej progu 4,20 USD dziennie, według parytetu siły nabywczej z 2021 r., spadł z 25,9 proc. w 2020 r. do 18,0 proc. w 2024 r.
MFW i dane WEO
Międzynarodowy Fundusz Walutowy publikuje dane w bazie World Economic Outlook (WEO). Obejmują one nominalny PKB, realne tempo wzrostu oraz PKB per capita według parytetu siły nabywczej.
W jednym z najnowszych roczników WEO wartość PKB per capita Komorów według parytetu siły nabywczej wynosi około 4,22 tys. dolarów międzynarodowych. Dane dotyczące okresów po 2025 r. mają jednak charakter prognoz i nie powinny być traktowane jako obserwacje historyczne.
PPP i program ICP
Dane dotyczące parytetu siły nabywczej są opracowywane między innymi w ramach International Comparison Program (ICP). Program porównuje ceny szerokiego zestawu dóbr i usług w poszczególnych państwach, a następnie wyznacza współczynniki umożliwiające przeliczenie wartości w walutach krajowych na dolary międzynarodowe.
PKB per capita według PPP pokazuje, ile dóbr i usług można nabyć za przeciętny dochód w danym kraju, zamiast ograniczać się do przeliczenia tego dochodu według rynkowego kursu walutowego. W przypadku Komorów wartość w PPP jest około dwukrotnie wyższa od nominalnego PKB per capita w dolarach. Wynika to z niższego poziomu cen, ale nie zmienia faktu, że dochód na mieszkańca pozostaje znacznie poniżej średniej światowej.
Nominalny PKB Komorów w latach 2017–2025
Tabela 1 – PKB w bieżących cenach i status danych
Poniższe zestawienie przedstawia nominalną wartość PKB w walucie krajowej oraz status danych publikowanych przez INSEED:
| Rok | PKB w mln KMF, ceny bieżące | Status danych INSEED |
|---|---|---|
| 2017 | 469 217 | ostateczne |
| 2018 | 495 235 | ostateczne |
| 2019 | 525 167 | ostateczne |
| 2020 | 527 650 | ostateczne |
| 2021 | 540 343 | ostateczne |
| 2022 | 597 782 | ostateczne |
| 2023 | 659 300 | wstępne w momencie publikacji danych za lata 2022–2023 |
| 2024 | 726 000 | ostateczne |
| 2025 | 781 800 | wstępne |
Nominalny PKB Komorów wzrósł z 469,2 mld KMF w 2017 r. do 781,8 mld KMF w 2025 r., czyli o około 66 proc. Zmiana ta wynikała zarówno ze zwiększenia realnej produkcji, jak i ze wzrostu cen.
Dynamika nominalnego PKB
W latach 2017–2019 wartość PKB zwiększyła się z 469 do 525 mld KMF. W 2020 r. wzrost nominalny niemal się zatrzymał: PKB wzrósł z 525,2 do 527,7 mld KMF. Było to związane z pandemicznym spadkiem aktywności gospodarczej.
W latach 2021–2023 nominalny PKB zwiększył się z 540,3 do 659,3 mld KMF. Na tę zmianę wpłynęły zarówno odbudowa produkcji po pandemii, jak i wzrost cen związany między innymi z globalnym szokiem surowcowym w 2022 r.
W latach 2024–2025 PKB wzrósł z 726,0 do 781,8 mld KMF. W 2025 r. nominalne tempo wzrostu wyniosło 7,7 proc., realne 3,7 proc., a deflator PKB zwiększył się o 3,8 proc. Oznacza to, że wzrost nominalny był w zbliżonym stopniu wynikiem zwiększenia wolumenu produkcji i zmian cen.
PKB w dolarach amerykańskich
Według danych Banku Światowego nominalny PKB Komorów wynosił około 1,3 mld USD w 2023 r. oraz około 1,81 mld USD w 2025 r. Wzrost o około 39 proc. był wyższy niż zmiana wartości PKB w KMF w tym samym okresie, która wyniosła około 19 proc.
Różnica może wynikać ze zmian kursu walutowego oraz metod stosowanych przy przeliczaniu danych krajowych na dolary. Frank komoryjski jest powiązany z euro, dlatego jego wartość względem dolara zależy również od kursu euro do dolara.
PKB wyrażonego w KMF i PKB wyrażonego w USD nie należy mechanicznie łączyć w jeden szereg danych. Pierwsza miara jest użyteczna w analizie gospodarki krajowej, natomiast druga służy przede wszystkim do porównań międzynarodowych.
Realny wzrost PKB i cykl koniunkturalny
Tabela 2 – wzrost realnego PKB w latach 2018–2025
Poniższa tabela pokazuje roczne tempo wzrostu realnego PKB, obliczone przez INSEED na podstawie cen z 2007 r.:
| Rok | Wzrost realnego PKB w proc., baza 2007 | Status danych INSEED |
|---|---|---|
| 2018 | 3,6 | ostateczne |
| 2019 | 1,8 | ostateczne |
| 2020 | –0,2 | ostateczne |
| 2021 | 2,0 | ostateczne |
| 2022 | 2,5 | ostateczne |
| 2023 | 3,1 | wstępne w momencie publikacji danych za lata 2022–2023 |
| 2024 | 3,4 | ostateczne |
| 2025 | 3,7 | wstępne |
Realny PKB pokazuje zmianę wolumenu produkcji po wyeliminowaniu wpływu cen. Dane INSEED tworzą spójny szereg oparty na cenach z 2007 r.
Okres przed pandemią
W 2018 r. realny PKB Komorów wzrósł o 3,6 proc., czyli szybciej niż długoterminowa średnia. W 2019 r. tempo wzrostu spadło jednak do 1,8 proc., co wskazywało na osłabienie aktywności jeszcze przed pandemią COVID-19.
Do strukturalnych ograniczeń wzrostu należały niewielka dywersyfikacja gospodarki, zależność od importu, wrażliwość na sytuację zewnętrzną oraz ograniczona produktywność. Konsumpcję wspierały przekazy pieniężne od diaspory, co jednocześnie zwiększało zależność kraju od dochodów uzyskiwanych za granicą.
Recesja w 2020 r.
W 2020 r. realny PKB zmniejszył się o 0,2 proc. Pandemia ograniczyła mobilność, handel i aktywność usługową, zwłaszcza w turystyce, hotelarstwie i gastronomii. Zakłócenia dotknęły również eksport produktów rolnych.
Spadek był łagodniejszy niż w wielu gospodarkach silnie zależnych od masowej turystyki i międzynarodowych łańcuchów dostaw. Pewną odporność zapewniało rolnictwo samozaopatrzeniowe. Nawet niewielka recesja miała jednak poważne konsekwencje społeczne, ponieważ duża część ludności żyła blisko granicy ubóstwa.
Odbudowa w latach 2021–2023
W 2021 r. realny wzrost PKB wyniósł 2,0 proc., w 2022 r. 2,5 proc., a w 2023 r. 3,1 proc. Odbudowę wspierały usługi, konsumpcja gospodarstw domowych oraz przekazy pieniężne od diaspory.
W 2022 r. gospodarka doświadczyła silnego wzrostu cen związanego z globalnym szokiem surowcowym. W 2023 r. tempo realnego wzrostu przyspieszyło, ale nadal nie było wystarczające do szybkiego zmniejszania dystansu dochodowego wobec bardziej rozwiniętych państw.
Przyspieszenie w latach 2024–2025
W 2024 r. realny PKB wzrósł o 3,4 proc., a w 2025 r. o 3,7 proc. według INSEED lub 3,8 proc. według Banku Światowego. Był to najlepszy wynik od okresu poprzedzającego pandemię.
Wzrost w 2025 r. obejmował rolnictwo, przemysł i usługi. Szczególnie szybko rozwijał się przemysł, którego dynamika wyniosła około 5,3 proc., choć jego udział w całej gospodarce pozostawał niewielki. Istotną rolę odegrały również konsumpcja prywatna, spadek inflacji oraz inwestycje infrastrukturalne.
Według INSEED w 2025 r. inwestycje zwiększyły się o 11,1 proc., a budownictwo o 20,4 proc. Było to związane między innymi z rozbudową portów, dróg, hoteli oraz obiektów potrzebnych przed Igrzyskami Wysp Oceanu Indyjskiego.
Wzrost na poziomie 3,7–3,8 proc. stanowi wyraźną poprawę, ale pozostaje umiarkowany z punktu widzenia szybkiej konwergencji dochodowej. Jego trwałość będzie zależała od tego, czy impuls inwestycyjny przełoży się na długoterminowy wzrost produktywności.
PKB per capita i parytet siły nabywczej
Tabela 3 – PKB i PKB per capita w bieżących dolarach
Zestawienie pokazuje zmianę nominalnego PKB oraz PKB per capita w bieżących dolarach amerykańskich:
| Rok | PKB w mld USD, ceny bieżące | PKB per capita w USD, ceny bieżące | Źródło |
|---|---|---|---|
| 2023 | 1,3 | 1520,5 | Macro Poverty Outlook i WDI |
| 2025 | 1,81 | 2055,8 | World Development Indicators |
Nominalny PKB per capita wzrósł między 2023 a 2025 r. o około 35 proc. Nie oznacza to jednak równie dużej poprawy realnego poziomu życia, ponieważ na wartość wskaźnika wpływały również inflacja, kurs walutowy i zmiany liczby ludności.
Nominalna i realna zmiana dochodu na mieszkańca
Wzrost PKB per capita z 1520,5 do 2055,8 USD zwiększa nominalną wartość przeciętnego dochodu wyrażonego w dolarach. Może to poprawiać zdolność zakupu dóbr importowanych lub obsługi zobowiązań walutowych. Nie pokazuje jednak, ile dóbr i usług mieszkańcy mogą faktycznie nabyć na rynku krajowym.
Dane o realnym PKB per capita wskazują na znacznie wolniejszą poprawę. W latach 2015–2024 przyrost wyniósł jedynie 198 USD w cenach stałych z 2015 r. Oznacza to, że duża część wzrostu wartości nominalnych wynikała z czynników cenowych i kursowych.
PKB per capita jest ponadto średnią statystyczną. Nie pokazuje, jaka część dochodu przypada najuboższym gospodarstwom ani jak duże są różnice między mieszkańcami poszczególnych wysp, obszarów miejskich i wiejskich, a także między rodzinami otrzymującymi przekazy z zagranicy a pozostałymi gospodarstwami.
Pozycja Komorów według PPP
PKB per capita według parytetu siły nabywczej wynosi około 4,2 tys. dolarów międzynarodowych. Jest więc wyższy niż nominalne 2055,8 USD, ponieważ ceny wielu dóbr i usług na Komorach są niższe niż w państwach o wysokich dochodach.
Wartość ta odpowiada jednak zaledwie około 17 proc. światowej średniej, wynoszącej około 25 tys. dolarów międzynarodowych. Nawet po uwzględnieniu niższego poziomu cen realna siła nabywcza mieszkańców Komorów pozostaje zatem bardzo niska.
Czynniki zmian PKB
Inwestycje i budownictwo
Jednym z głównych źródeł przyspieszenia gospodarki w latach 2024–2025 był wzrost inwestycji. Projekty obejmowały infrastrukturę transportową, porty, drogi, obiekty sportowe, hotele i restauracje. Część z nich była związana z przygotowaniami do Igrzysk Wysp Oceanu Indyjskiego w 2027 r.
Wydatki inwestycyjne zwiększyły popyt na materiały budowlane, usługi transportowe i pracę. W niewielkiej gospodarce nawet pojedyncze duże projekty mogą znacząco podnieść PKB. Taki impuls może jednak mieć charakter przejściowy, jeśli po zakończeniu inwestycji nie pojawią się nowe źródła wzrostu.
Konsumpcja i przekazy pieniężne
Konsumpcja prywatna jest największą składową PKB Komorów od strony popytowej. W 2025 r. wspierały ją niższa inflacja oraz przekazy pieniężne od diaspory, zwłaszcza społeczności mieszkających we Francji i innych państwach.
Przekazy pieniężne są ujmowane jako element dochodu narodowego brutto, a nie bezpośrednio jako część PKB. Wpływają jednak na PKB pośrednio, ponieważ zwiększają możliwości konsumpcyjne gospodarstw domowych oraz popyt na krajowe dobra i usługi.
Przekazy od diaspory pomagają ograniczać ubóstwo i stabilizować konsumpcję, ale nie są samodzielnym źródłem trwałego wzrostu produktywności. Ich znaczenie uzależnia gospodarkę od sytuacji na zagranicznych rynkach pracy oraz polityki migracyjnej państw przyjmujących emigrantów.
Znaczenie poszczególnych sektorów
W latach 2018–2025 największe znaczenie dla zmian PKB miały rolnictwo, rybołówstwo, przemysł spożywczy, budownictwo, handel, hotelarstwo i gastronomia.
W 2024 r. budownictwo wzrosło o 14,4 proc., przemysł spożywczy o 6,6 proc., a rybołówstwo o 7,1 proc. Jednocześnie produkcja energii zmniejszyła się o 2,4 proc., częściowo ograniczając wzrost całej gospodarki.
W 2025 r. aktywność zwiększała się we wszystkich trzech głównych sektorach: rolnictwie, przemyśle i usługach. Szersza baza wzrostu może poprawiać odporność gospodarki, ale nie gwarantuje równomiernego podziału korzyści ani ograniczenia kosztów środowiskowych.
Ograniczenia PKB jako miary dobrobytu
PKB mierzy produkcję, a nie dobrobyt
Komisja ds. Pomiaru Wyników Gospodarczych i Postępu Społecznego, kierowana przez Josepha Stiglitza, Amartyę Sena i Jean-Paula Fitoussiego, podkreśliła, że PKB jest wskaźnikiem produkcji, a nie pełną miarą dobrobytu.
PKB nie uwzględnia między innymi jakości dóbr i usług, nierówności dochodowych, czasu wolnego, pracy nieodpłatnej, relacji społecznych, bezpieczeństwa ekonomicznego ani stanu środowiska. Nie rozróżnia również wydatków poprawiających jakość życia od kosztów ponoszonych na usuwanie szkód, takich jak skutki katastrof naturalnych lub degradacji środowiska.
Do najważniejszych wymiarów dobrobytu należą:
- materialny poziom życia, dochód, konsumpcja i majątek,
- zdrowie,
- edukacja,
- praca i aktywność osobista,
- udział w życiu politycznym i społecznym,
- relacje społeczne,
- jakość środowiska,
- bezpieczeństwo fizyczne i ekonomiczne.
PKB opisuje głównie pierwszy z tych obszarów, ale nawet w tym zakresie nie pokazuje rozkładu dochodów ani zasobów majątkowych.
Ograniczenia szczególnie istotne dla Komorów
W przypadku Komorów niedoskonałości PKB są szczególnie widoczne. Gospodarka ma rozbudowany sektor nieformalny, zwłaszcza w rolnictwie i usługach, dlatego część produkcji oraz konsumpcji może nie być w pełni ujęta w statystykach.
Znaczącą rolę odgrywają również przekazy pieniężne od diaspory. Poprawiają one sytuację wielu gospodarstw domowych, ale nie są częścią krajowej produkcji. Sam PKB nie pokazuje więc całkowitego dochodu dostępnego mieszkańcom.
Komory są ponadto narażone na cyklony, powodzie, susze, erozję wybrzeża oraz degradację ekosystemów morskich. Utrata raf koralowych i zasobów rybnych może obniżać przyszły potencjał gospodarczy, nawet jeśli w krótkim okresie nie powoduje spadku PKB.
Wskaźnik ten nie mierzy także jakości edukacji, ochrony zdrowia, bezpieczeństwa ani infrastruktury. Wzrost PKB może więc współistnieć z ograniczonym dostępem do podstawowych usług publicznych.
Dystrybucja dochodów i bezpieczeństwo ekonomiczne
PKB per capita, również według PPP, jest wartością średnią. Nie pokazuje, czy dochody trafiają do większości społeczeństwa, czy koncentrują się w niewielkiej grupie. Ma to szczególne znaczenie w kraju, w którym część rodzin otrzymuje przekazy pieniężne z zagranicy, a inne są pozbawione tego źródła dochodu.
Spadek ubóstwa z 25,9 proc. w 2020 r. do 18,0 proc. w 2024 r. jest pozytywną zmianą, ale blisko jedna piąta ludności nadal pozostawała poniżej przyjętego progu ubóstwa. Pełna ocena sytuacji wymaga uwzględnienia wskaźników nierówności, bezpieczeństwa ekonomicznego, dostępu do usług publicznych oraz odporności gospodarstw domowych na kryzysy.
Porównywalność danych i rewizje
Ceny bieżące i ceny stałe
Nominalny PKB Komorów w KMF jest podawany w cenach bieżących, dlatego jego wzrost obejmuje zarówno zmianę produkcji, jak i poziomu cen. Realne stopy wzrostu publikowane przez INSEED są natomiast obliczane na podstawie cen z 2007 r.
Bank Światowy stosuje również inne bazy. Realny PKB per capita może być na przykład wyrażany w stałych dolarach z 2015 r., a dane PPP w stałych dolarach międzynarodowych z 2021 r. Takich wartości nie należy bezpośrednio łączyć bez odpowiednich przeliczeń.
Status danych i rewizje
INSEED oznacza starsze, zweryfikowane dane jako ostateczne, a najnowsze jako wstępne. Dane wstępne są oparte na wskaźnikach sektorowych i mogą zostać skorygowane po uzyskaniu pełniejszych informacji.
Przykładem rewizji jest wzrost PKB w 2022 r., którego ostateczną wartość ustalono na 2,5 proc., podczas gdy wcześniejszy szacunek wynosił 2,7 proc. Podobne korekty mogą dotyczyć wartości za 2025 r.
Bank Światowy i MFW mogą publikować nieco inne wyniki, ponieważ stosują własne deflatory, kursy walutowe i procedury ujednolicania danych. Różnica między wzrostem na poziomie 3,7 proc. według INSEED a 3,8 proc. według Banku Światowego nie musi oznaczać błędu, lecz może wynikać z odmiennych metod obliczeniowych.
Zasady interpretacji szeregów
Przy analizowaniu danych o gospodarce Komorów należy stosować następujące zasady:
- Nominalny PKB w KMF – powinien być traktowany jako podstawowa miara krajowej wartości produkcji;
- Nominalny PKB w USD – służy przede wszystkim do porównań międzynarodowych i zależy od kursu walutowego;
- Realny wzrost PKB – pokazuje zmianę wolumenu produkcji po wyeliminowaniu wpływu cen;
- PKB per capita według PPP – umożliwia porównanie siły nabywczej, ale nie pokazuje rozkładu dochodów;
- Dane wstępne – mogą podlegać rewizjom po opublikowaniu pełniejszych informacji.